Υπήρξε μια εποχή κατά την οποία το Λήδρα Πάλας δεν ήταν ένα κτήριο παγιδευμένο στη Νεκρή Ζώνη, ούτε ένα σύμβολο της διαίρεσης της Κύπρου. Ήταν το πιο λαμπερό ξενοδοχείο της Λευκωσίας, το σημείο όπου η υψηλή κοινωνία συναντούσε βασιλείς, διπλωμάτες και αστέρες του κινηματογράφου, ενώ οι ήχοι της τζαζ ακούγονταν μέχρι αργά το βράδυ από τις αίθουσες χορού και τους φωτισμένους κήπους του.
Από το 1949 μέχρι το καλοκαίρι του 1974, το Λήδρα Πάλας υπήρξε κάτι περισσότερο από ένα πολυτελές κατάλυμα. Ήταν η κοσμική σκηνή της πρωτεύουσας, ένα σύμβολο εκσυγχρονισμού και ευρωπαϊκής φινέτσας, αλλά και ένας χώρος όπου γράφτηκαν σημαντικές σελίδες της πολιτικής ιστορίας του τόπου.
Σήμερα, η επιβλητική του πρόσοψη εξακολουθεί να προκαλεί δέος. Πίσω από τους φθαρμένους τοίχους, όμως, κρύβονται ιστορίες από βραδινά φορέματα, κοκτέιλ, κινηματογραφικές αφίξεις, μυστικές συζητήσεις και έναν κόσμο που έσβησε απότομα.
Το ξενοδοχείο που άλλαξε την εικόνα της Λευκωσίας
Το Λήδρα Πάλας σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Μπέντζαμιν Γκούνσμπεργκ και ανεγέρθηκε μεταξύ 1947 και 1949, σε μια περίοδο κατά την οποία η Λευκωσία άρχιζε να αποκτά πιο έντονα τον χαρακτήρα μιας σύγχρονης πρωτεύουσας. Το κόστος ανέγερσης του ξενοδοχείου έφτασε τις 190.000 λίρες ενώ 13.000 λίρες κόστισε το οικόπεδο όπου οικοδομήθηκε.
Αρχικά είχε 94 υπνοδωμάτια και 150 κρεβάτια ενώ οι εγκαταστάσεις περιελάμβαναν δύο εστιατόρια, δύο μπαρ, καφέ, αίθουσα εκδηλώσεων. Στο εσωτερικό του κήπου υπήρχε μια πισίνα, η πρώτη δημόσια πισίνα της Λευκωσίας που εγκαταστάθηκε το 1964, παιδική πισίνα, παιδική χαρά και γήπεδα τένις. Στο ξενοδοχείο προστέθηκαν το 1967-1968 δυο επιπρόσθετοι ορόφοι αυξάνοντας τα δωμάτια σε 200, και 320 κρεβάτια.
Όταν άνοιξε επίσημα τις πύλες του, τον Οκτώβριο του 1949, θεωρήθηκε αμέσως ένα από τα πολυτελέστερα ξενοδοχεία της ευρύτερης περιοχής. Οι κομψές αίθουσες, τα πολυτελή δωμάτια, οι περιποιημένοι κήποι και η ατμόσφαιρα διεθνούς resort το κατέστησαν σημείο αναφοράς όχι μόνο για την Κύπρο, αλλά και για ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο.
Για τους Λευκωσιάτες, το να επισκεφθούν το ξενοδοχείο για δείπνο, χορό ή ένα απογευματινό ποτό αποτελούσε κοινωνικό γεγονός. Η παρουσία στο Λήδρα Πάλας σήμαινε ότι κάποιος βρισκόταν στην καρδιά της κοσμικής ζωής της πόλης.
Εκεί όπου σύχναζε το διεθνές jet set
Στα χρόνια της ακμής του, το ξενοδοχείο απέκτησε φήμη που ξεπερνούσε τα όρια του νησιού. Στους διαδρόμους, τις σουίτες και τους κήπους του πέρασαν προσωπικότητες της πολιτικής, της τέχνης και του κινηματογράφου.
Αφηγήσεις της εποχής συνδέουν το Λήδρα Πάλας με ονόματα όπως η Elizabeth Taylor, ο Richard Burton και η Sophia Loren, αστέρες που ενσάρκωναν την απόλυτη χολιγουντιανή λάμψη. Η παρουσία τους στην Κύπρο γινόταν αμέσως είδηση, με τις κοσμικές στήλες να καταγράφουν κάθε εμφάνιση και τους κατοίκους να συγκεντρώνονται για μια έστω μακρινή ματιά.
Στο ξενοδοχείο φιλοξενήθηκε επίσης η Γαλλίδα ηθοποιός Marina Vlady, όταν βρέθηκε στην Κύπρο για κινηματογραφικά γυρίσματα. Σε μια εποχή χωρίς social media και στιγμιαίες εικόνες, τέτοιες επισκέψεις αποκτούσαν σχεδόν μυθική διάσταση.
Βασιλείς, ηγέτες και μυστικές διπλωματικές συναντήσεις
Στις σουίτες του φιλοξενήθηκαν, σύμφωνα με τις ιστορικές αφηγήσεις γύρω από το ξενοδοχείο, βασιλείς και μέλη βασιλικών οικογενειών της Μέσης Ανατολής, ανάμεσά τους ο βασιλιάς Φαρούκ της Αιγύπτου και ο βασιλιάς Χουσεΐν της Ιορδανίας.
Η γεωγραφική θέση της Κύπρου, ανάμεσα στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, έκανε το ξενοδοχείο ιδανικό τόπο όχι μόνο για διαμονή αλλά και για ανεπίσημες πολιτικές συναντήσεις. Διπλωμάτες, διεθνείς απεσταλμένοι και ξένοι αξιωματούχοι χρησιμοποιούσαν τις αίθουσές του για συζητήσεις, δεξιώσεις και παρασκηνιακές επαφές.
Ιδιαίτερη θέση στην ιστορία του κατέχει και η δεξίωση για την ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας το 1960. Το ξενοδοχείο αποτέλεσε σκηνικό εορτασμού μιας νέας εποχής για το νησί, φιλοξενώντας πολιτικούς, επισήμους και ξένες αντιπροσωπείες.
Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ΄ αξιοποίησε πολλές φορές τους χώρους του για επίσημες υποδοχές, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο τον ρόλο του Λήδρα Πάλας ως ανεπίσημου πολιτικού σαλονιού της χώρας. Το Λήδρα Πάλας ήταν και το μοναδικό της Λευκωσίας που διέθετε κουρείο, στεγαζόταν σε έναν ευρύχωρο χώρο στο υπόγειο, όπου ο ιδιοκτήτης, Ανδρέας Περατίτης, είχε προσλάβει τέσσερις κουρείς.
Η επίσκεψη του Γιούρι Γκαγκάριν που ξεσήκωσε τη Λευκωσία
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της διεθνούς αίγλης του ξενοδοχείου ήταν η επίσκεψη του Γιούρι Γκαγκάριν στην Κύπρο το 1962.
Ο πρώτος άνθρωπος που ταξίδεψε στο Διάστημα είχε ήδη μετατραπεί σε παγκόσμιο σύμβολο και η άφιξή του προκάλεσε πρωτοφανή ενθουσιασμό. Το Λήδρα Πάλας βρέθηκε στο επίκεντρο των εκδηλώσεων προς τιμήν του, ενώ πλήθος κόσμου συγκεντρώθηκε γύρω από το ξενοδοχείο για να τον αντικρίσει.
Η πισίνα που έγινε το Saint-Tropez της Λευκωσίας
Η δημιουργία της πισίνας στους κήπους του ξενοδοχείου τη δεκαετία του 1960 άλλαξε εντελώς την κοινωνική ζωή της πρωτεύουσας.
Περιτριγυρισμένη από φοίνικες, ξαπλώστρες και κομψά τραπέζια, η πισίνα έγινε το απόλυτο καλοκαιρινό σημείο συνάντησης. Εκεί σύχναζαν επιχειρηματίες, διπλωμάτες, δημοσιογράφοι, καλλιτέχνες και μέλη της υψηλής κοινωνίας, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα που θύμιζε περισσότερο Γαλλική Ριβιέρα παρά τη συντηρητική Λευκωσία της εποχής.
Οι γυναίκες εμφανίζονταν με τα καινούργια τους μαγιό και μπικίνι, επιλογές που τότε θεωρούνταν τολμηρές και συχνά σχολιάζονταν έντονα. Η πισίνα μετατράπηκε έτσι σε έναν άτυπο χώρο κοινωνικής και ενδυματολογικής απελευθέρωσης, όπου οι νέες ευρωπαϊκές τάσεις έφταναν πρώτα.
Δίπλα στο νερό διοργανώνονταν επιδείξεις μόδας, με δημιουργίες που έφερναν κάτι από Παρίσι, Ρώμη και Λονδίνο στην καρδιά της κυπριακής πρωτεύουσας. Τα μοντέλα περπατούσαν ανάμεσα στα τραπέζια, ενώ οι καλεσμένοι παρακολουθούσαν κρατώντας ένα κοκτέιλ ή ένα ποτήρι σαμπάνιας.
Bikini parties, τζαζ και χοροί κάτω από τα αστέρια
Όταν έπεφτε η νύχτα, το Λήδρα Πάλας αποκτούσε μια εντελώς διαφορετική ενέργεια. Ο φωτισμός καθρεφτιζόταν στο νερό της πισίνας, οι ορχήστρες έπαιζαν ζωντανά και οι καλεσμένοι χόρευαν μέχρι αργά.
Jazz, swing και λάτιν ρυθμοί συνόδευαν τα πιο δημοφιλή πάρτι της πόλης. Μουσικά σχήματα από την Ευρώπη, τον Λίβανο και την Αίγυπτο εμφανίζονταν στις αίθουσες και στους εξωτερικούς χώρους του ξενοδοχείου, προσφέροντας στη νυχτερινή ζωή της Λευκωσίας έναν διεθνή χαρακτήρα.
Εκεί διοργανώνονταν καρναβαλίστικοι χοροί, επίσημα γκαλά, φιλανθρωπικές βραδιές και μερικοί από τους πιο πολυσυζητημένους γάμους της εποχής. Τα φορέματα ήταν επίσημα, τα κοσμήματα εντυπωσιακά και κάθε εμφάνιση μπορούσε να γίνει θέμα συζήτησης για ημέρες.
Το Brandy Sour και το βασιλικό μυστικό
Καμία ιστορία για το Λήδρα Πάλας δεν θα ήταν ολοκληρωμένη χωρίς το Brandy Sour, το κοκτέιλ που συνδέθηκε όσο λίγα με την κυπριακή φιλοξενία.
Η δημοφιλέστερη εκδοχή της ιστορίας του ξεκινά στις Πλάτρες, όπου ο βασιλιάς Φαρούκ της Αιγύπτου φέρεται να ζήτησε ένα αλκοολούχο ποτό που θα έμοιαζε εμφανισιακά με παγωμένο τσάι. Ο μπάρμαν Στέλιος Σουρμελής δημιούργησε έναν συνδυασμό από κυπριακό brandy, συμπυκνωμένο λεμόνι, bitters, σόδα και πάγο, δίνοντας στο ποτό το χρώμα και την ελαφρότητα που αναζητούσε.
Αργότερα, όταν εργάστηκε στο Λήδρα Πάλας, η συνταγή πέρασε στο μπαρ του ξενοδοχείου και έγινε ένα από τα δημοφιλέστερα ποτά του. Ξένοι δημοσιογράφοι, διπλωμάτες και επισκέπτες το δοκίμαζαν και μετέφεραν τη φήμη του πέρα από την Κύπρο.
Ένας από τους δημοσιογράφους, ο Βρετανός Sandy Gall, που είχε μείνει στο ξενοδοχείο είχε γράψει: «Έμεινα στο περίφημο Λήδρα Πάλας, όπου ο μπάρμαν έφτιαχνε τα καλύτερα brandy sour». Ο Sandy εξύμνησε και τον θυρωρό του ξενοδοχείου, τον Σάββα, τον οποίο χαρακτήρισε δημοσιογραφικό μύθο.
Το ανεπίσημο «newsroom» των ξένων ανταποκριτών
Κατά τις περιόδους πολιτικής έντασης, το κοσμοπολίτικο ξενοδοχείο μετατρεπόταν σε κέντρο πληροφόρησης. Δημοσιογράφοι και ανταποκριτές διεθνών μέσων συγκεντρώνονταν στο μπαρ, αντάλλασσαν πληροφορίες, συζητούσαν τις τελευταίες εξελίξεις και επικοινωνούσαν με τις εφημερίδες και τα πρακτορεία τους στο εξωτερικό.
Το ίδιο τραπέζι μπορούσε το πρωί να φιλοξενεί έναν πολιτικό αξιωματούχο, το απόγευμα έναν διάσημο ηθοποιό και αργά τη νύχτα μια ομάδα δημοσιογράφων που προσπαθούσε να κατανοήσει μια ακόμη κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το καλοκαίρι που σταμάτησε η μουσική
Η χρυσή εποχή του ξενοδοχείου τερματίστηκε απότομα το 1974. Κατά τη διάρκεια των πολεμικών συγκρούσεων, το Λήδρα Πάλας μετατράπηκε από κοσμικό σημείο αναφοράς σε στρατηγικό πεδίο μάχης. Η θέση του κοντά σε σημαντικά κυβερνητικά κτήρια και στη γραμμή αντιπαράθεσης το κατέστησε κρίσιμο για τον έλεγχο της περιοχής.
Τα δωμάτια άδειασαν, οι χοροί σταμάτησαν και η πισίνα έπαψε να αποτελεί το καλοκαιρινό καταφύγιο της κοινωνικής ελίτ. Το ξενοδοχείο βρέθηκε τελικά μέσα στη Νεκρή Ζώνη και χρησιμοποιήθηκε από την Ειρηνευτική Δύναμη των Ηνωμένων Εθνών.
Η μετάβαση υπήρξε συγκλονιστική. Ένα κτήριο που είχε σχεδιαστεί για να προσφέρει πολυτέλεια, γιορτή και φιλοξενία μετατράπηκε σε σύμβολο της σύγκρουσης και της διαίρεσης. Σήμερα, το Λήδρα Πάλας μοιάζει να βρίσκεται ανάμεσα σε δύο χρόνους ενώ, η αρχιτεκτονική του εξακολουθεί να θυμίζει την παλιά του μεγαλοπρέπεια, όμως οι φθαρμένες επιφάνειες, τα σημάδια των συγκρούσεων και η σιωπή γύρω του αφηγούνται μια εντελώς διαφορετική ιστορία.
Η ιδιαίτερη ατμόσφαιρα και η ιστορική μνήμη του Λήδρα Πάλας ενέπνευσαν και την Κύπρια συγγραφέα Κωνσταντία Σωτηρίου, η οποία στο έργο της «Brandy Sour» χρησιμοποιεί το ξενοδοχείο και τους ανθρώπους του ως όχημα για να φωτίσει πτυχές της σύγχρονης κυπριακής ιστορίας.
