Υπάρχουν πολλοί τρόποι να φέρεις τη φύση μέσα σε έναν χώρο. Για τον Βασίλη Λάμπρου όμως, ένα φυτό δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη στοιχείο διακόσμησης, μπορεί να γίνει γλυπτό, να πάρει τη θέση ενός πίνακα στον τοίχο, να συνδεθεί με την αρχιτεκτονική ενός χώρου και τελικά, να μετατραπεί σε ένα ζωντανό έργο τέχνης που εξελίσσεται μαζί μας.
Αυτή ακριβώς η φιλοσοφία βρίσκεται πίσω από το Terra Art, ένα δημιουργικό project που κινείται στο σημείο όπου συναντιούνται η φύση, η τέχνη και το σύγχρονο design. Από τα ιδιαίτερα kokedama, με τις ρίζες των φυτών να «κλείνονται» μέσα σε σμιλεμένες μπάλες χώματος αντί για συμβατικές γλάστρες, μέχρι τα Live Frames, τα Frameless και τα custom plant installations, η προσέγγιση του Terra Art επαναπροσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο εντάσσουμε το πράσινο στους χώρους όπου ζούμε και εργαζόμαστε.
Πίσω από αυτή την ιδέα βρίσκεται ο Βασίλης Λάμπρου, Διευθυντής του Terra Art, με σπουδές στην Αρχιτεκτονική Τοπίου και μία σχέση με την τέχνη που ξεκίνησε πολύ πριν τα φυτά γίνουν το βασικό μέσο της δημιουργικής του έκφρασης. Η ζωγραφική, το design, η φύση και η ανάγκη να δημιουργεί με τα χέρια του ενώθηκαν σταδιακά σε ένα concept που σήμερα διαθέτει τη δική του ξεχωριστή αισθητική ταυτότητα.
Ο ίδιος μιλά αποκλειστικά στο HELLO! για την ιστορία πίσω από το Terra Art, μας εξηγεί τι ακριβώς είναι τα ιαπωνικά kokedama και πως δημιουργούνται στο χέρι, αποκαλύπτει τα μυστικά για τη σωστή φροντίδα τους και προτείνει τα φυτά που μπορούν να ανταποκριθούν καλύτερα στις ιδιαίτερες συνθήκες της Κύπρου.
Η σχέση του με τη δημιουργία ξεκίνησε πολύ νωρίς. Όπως εξηγεί, η τέχνη αποτέλεσε από παιδί έναν τρόπο να επικοινωνεί και να εκφράζεται με μεγαλύτερη ελευθερία.
«Η τέχνη ήταν πάντα για μένα ο πιο φυσικός τρόπος έκφρασης», λέει χαρακτηριστικά. Μεγαλώνοντας με δυσλεξία, βρήκε μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση μέσα από την εικόνα και τη δημιουργικότητα, ζωγραφίζοντας τοιχογραφίες στο σχολείο και παρακολουθώντας μαθήματα ελαιογραφίας, με αρχικό στόχο να σπουδάσει Καλές Τέχνες στην Ιταλία.
Τελικά, η Αρχιτεκτονική Τοπίου ήταν εκείνη που ένωσε όλα όσα τον ενδιέφεραν, την τέχνη, τη φύση, το design και τη δημιουργία χώρων. Παράλληλα, το ενδιαφέρον του για τα φυτά γινόταν ολοένα και μεγαλύτερο.
Μία από τις πρώτες του δημιουργίες ήταν μία επίφυτη φτέρα Platycerium bifurcatum, την οποία τοποθέτησε πάνω σε μία παλιά ξύλινη παραθυρόπορτα που του είχε χαρίσει ένας παππούς. Η αντίδραση των φίλων του σε αυτά τα πρώτα πειράματα ήταν και το σημείο όπου άρχισε να διαμορφώνεται η ιδέα πίσω από το Terra Art.
«Αποφάσισα να χρησιμοποιήσω τα φυτά ως το βασικό μέσο της καλλιτεχνικής μου έκφρασης, να δημιουργώ, ουσιαστικά, έργα τέχνης με ζωντανό υλικό. Κάπως έτσι γεννήθηκε το Terra Art, από την επιθυμία να δημιουργήσω κάτι που οι άνθρωποι θα μπορούν να βλέπουν, να απολαμβάνουν και να συνδέονται μαζί του», μας λέει.
Kokedama: Η ιαπωνική τεχνική που απέκτησε κυπριακή ταυτότητα
Ανάμεσα στις πιο χαρακτηριστικές δημιουργίες του Terra Art βρίσκονται τα kokedama, μία τεχνική με ρίζες στην ιαπωνική παράδοση. «Τα kokedama είναι φυτά των οποίων οι ρίζες βρίσκονται μέσα σε μια σμιλεμένη μπάλα χώματος, αντί σε μια συμβατική γλάστρα», εξηγεί.
Παραδοσιακά, η μπάλα καλύπτεται με βρύα και τυλίγεται ώστε να διατηρεί τη μορφή της. Εκείνο που κέντρισε περισσότερο το ενδιαφέρον του όμως, ήταν η απλότητα και η γλυπτική ποιότητα αυτής της τεχνικής. Χωρίς τη γλάστρα, το φυτό μοιάζει πιο ελεύθερο και το βλέμμα στρέφεται αναπόφευκτα στη φόρμα του, στα φύλλα, στην κίνηση και στη σχέση του με τον χώρο.
Ο ίδιος ωστόσο, δεν θέλησε να αντιγράψει απλώς την παραδοσιακή τεχνική. «Δεν ήθελα απλώς να αναπαράγω τα παραδοσιακά kokedama. Ήθελα να κατανοήσω την τεχνική, να την προσαρμόσω και να δημιουργήσω μια δική μας εκδοχή», αναφέρει.
Έτσι, μέσα από χρόνια πειραματισμών με διαφορετικά μείγματα χώματος, υλικά, δεσίματα, βάσεις και τρόπους ποτίσματος, τα kokedama του Terra Art απέκτησαν τη δική τους αισθητική ταυτότητα και προσαρμόστηκαν καλύτερα στις ιδιαίτερες συνθήκες της Κύπρου.
Από μία ώρα μέχρι και μία ολόκληρη εβδομάδα για μία δημιουργία
Κάθε kokedama ξεκινά από το ίδιο το φυτό και τις ανάγκες του, το μείγμα χώματος διαφέρει ανάλογα με το ριζικό σύστημα και το είδος, ενώ όλη η διαδικασία γίνεται στο χέρι. Το φυτό αφαιρείται από τη γλάστρα, σχηματίζεται η μπάλα χώματος γύρω από τις ρίζες και στη συνέχεια καλύπτεται και τυλίγεται με το επιλεγμένο φυσικό υλικό.
Το δέσιμο έχει διπλή λειτουργία, από τη μία συγκρατεί τη δομή και από την άλλη γίνεται μέρος της αισθητικής της δημιουργίας. Ένα μικρό ή μεσαίο kokedama μπορεί να χρειαστεί περίπου μία με μιάμιση ώρα, ενώ τα μεγαλύτερα απαιτούν δύο ώρες ή και περισσότερο. Σε πιο περίπλοκες περιπτώσεις, η δημιουργία μπορεί να χρειαστεί ακόμη και αρκετές ημέρες.
Και αυτό πριν προστεθούν οι λεπτομέρειες, όπως το χειροποίητο φινίρισμα σε μαρμάρινες βάσεις ή το macramé στα κρεμαστά σχέδια.
«Επειδή όλα γίνονται στο χέρι, καμία δημιουργία δεν χρειάζεται ακριβώς τον ίδιο χρόνο και καμία δεν είναι απολύτως ίδια με κάποια άλλη», σημειώνει.
Ποια φυτά «αγαπούν» περισσότερο το κλίμα της Κύπρου
Για τις συνθήκες του νησιού, ο Βασίλης προτείνει κυρίως φυτά που ανταποκρίνονται καλύτερα στο πιο ζεστό και ξηρό περιβάλλον. Οι Haworthia αποτελούν μία καλή επιλογή για μικρότερες δημιουργίες, ενώ οι Sansevieria και οι Dracaena λειτουργούν ιδιαίτερα καλά σε μεσαία ή μεγαλύτερα kokedama.
Τα Epipremnum, γνωστά και ως Pothos, προσφέρονται για ένα πιο κρεμαστό αποτέλεσμα, ενώ μία Monstera ή ένα Philodendron μπορούν να δημιουργήσουν ένα πιο εντυπωσιακό και γεμάτο visual effect, αρκεί φυσικά να τοποθετηθούν στις σωστές συνθήκες.
Η βασική αρχή, όπως μας εξηγεί, είναι απλή, αν ένα φυτό μπορεί να ευδοκιμήσει σε έναν συγκεκριμένο χώρο, τότε μπορεί να τα καταφέρει και ως kokedama, αρκεί να τηρούνται οι ανάγκες του.
«Όταν ξεκίνησα να δημιουργώ kokedama, επέλεξα συνειδητά μια μικρότερη γκάμα από πιο ανθεκτικά φυτά. Καθώς η τεχνική εξελισσόταν, άρχισα να πειραματίζομαι με όλο και περισσότερες ποικιλίες», αποκαλύπτει.
Το μεγαλύτερο λάθος στη φροντίδα
Κι αν υπάρχει ένα λάθος που γίνεται πιο συχνά από όλα, αυτό είναι το υπερβολικό πότισμα. «Το μεγαλύτερο μυστικό είναι η παρατήρηση», τονίζει.
«Το σημαντικότερο είναι να κατανοήσουμε αυτό που εγώ αποκαλώ τη ”διατροφή” του φυτού. Κάθε φυτό χρειάζεται τέσσερα βασικά στοιχεία: τη σωστή ποσότητα φωτός, νερού, αέρα και θρεπτικών συστατικών», εξηγεί.
Η εξωτερική επιφάνεια της μπάλας μπορεί να μοιάζει στεγνή, ενώ στο εσωτερικό της να υπάρχει ακόμη αρκετή υγρασία. Για αυτό και αντί για ένα αυστηρό πρόγραμμα ποτίσματος, προτείνει να παρατηρούμε το βάρος του kokedama και τα ίδια τα σημάδια του φυτού.
«Όταν δεν είμαστε σίγουροι, είναι ασφαλέστερο να περιμένουμε ακόμη λίγες μέρες παρά να ποτίσουμε νωρίτερα, η ίδια αυτή τεχνική ισχύει και για τα φυτά εσωτερικού χώρου τα οποία είναι φυτεμένα σε γλάστρες», λέει.
Στο Terra Art έχουν μάλιστα εξελίξει και έναν διαφορετικό τρόπο ποτίσματος, με ειδικά κεραμικά στοιχεία που επιτρέπουν στο νερό και στο λίπασμα να φτάνουν σταδιακά προς τις ρίζες, κάνοντας τη διαδικασία συντήρησης πιο πρακτική.
Από τα Live Frames στα Frameless
Η φιλοσοφία του Terra Art, βέβαια, δεν σταματά στα kokedama. Τα Live Frames δημιουργήθηκαν με την ιδέα ότι ένα φυτό μπορεί να φύγει από τη γλάστρα και να πάρει τη θέση ενός έργου τέχνης στον τοίχο.
Αργότερα, αυτή η σκέψη εξελίχθηκε ακόμη περισσότερο και οδήγησε στα Frameless, όπου το κάδρο εξαφανίζεται εντελώς. «Το φυτό γίνεται πλέον το ίδιο το έργο τέχνης και ο τοίχος ο καμβάς του», εξηγεί.
Πριν δημιουργηθεί οποιοδήποτε plant installation, η ομάδα του Terra Art μελετά τον ίδιο τον χώρο, το φως, την αρχιτεκτονική, το κλίμα, το mood και τον τρόπο με τον οποίο κινείται ο κόσμος μέσα σε αυτόν. Στόχος δεν είναι απλώς να προστεθεί πράσινο, αλλά η δημιουργία να μοιάζει σαν να ανήκε εκεί εξαρχής. «Μερικές φορές, ένα μόνο, σωστά τοποθετημένο έργο αρκεί για να μεταμορφώσει την ατμόσφαιρα».
Όπως μας λέει: «Στην πορεία, εξελίξαμε ακόμη περισσότερο την ιδέα, αφαιρώντας εντελώς το κάδρο και εγκαθιστώντας το ίδιο το φυτό απευθείας στον τοίχο, έτσι δημιουργήθηκαν τα Frameless».
Τα φυτά ως μέρος του σύγχρονου interior design
Για τον Βασίλη Λάμπρου, ακόμη και ένα μικρό σπίτι μπορεί να φιλοξενήσει φυτά με έναν σύγχρονο και design-oriented τρόπο. Ο περιορισμός των τετραγωνικών δεν σημαίνει απαραίτητα και περιορισμό των επιλογών. Αντί για μία ακόμη γλάστρα πάνω σε τραπέζι ή πάγκο, ένα φυτό μπορεί να ανέβει στον τοίχο ή να ενταχθεί σε μία πιο αρχιτεκτονική σύνθεση.
Ιδιαίτερα για όσους αγαπούν το πράσινο αλλά δεν έχουν πολύ χρόνο ή εμπειρία, συστήνει πιο ανθεκτικά είδη, όπως Sansevieria, Dracaena, Haworthia και Pothos. Μάλιστα, όπως επισημαίνει, πολλές φορές το πρόβλημα δεν είναι η αμέλεια, αλλά η υπερβολική φροντίδα.
Εξηγεί πως: «Δεν θέλουμε κάποιος να πάρει μια δημιουργία απλώς επειδή του άρεσε αισθητικά· θέλουμε το φυτό να μπορεί πραγματικά να ευδοκιμήσει στον χώρο του και η φροντίδα του να γίνει κάτι ευχάριστο και απλό, όχι ακόμη μία υποχρέωση».
Η μεγαλύτερη αξία των φυτών ωστόσο, δεν είναι μόνο αισθητική. «Ένα φυτό αλλάζει αμέσως την αίσθηση ενός χώρου. Φέρνει ζωή, κίνηση, χρώμα και ενέργεια», μας λέει.
Για τον ίδιο, το πράσινο προσθέτει ζεστασιά και κάνει έναν χώρο να νιώθει πιο φυσικός και ολοκληρωμένος, και, σε αντίθεση με ένα στατικό αντικείμενο διακόσμησης, ένα φυτό συνεχίζει να μεγαλώνει, να αλλάζει και να εξελίσσεται. Αυτή ακριβώς η διαρκής μεταμόρφωση είναι και ένα από τα στοιχεία που τον γοητεύουν περισσότερο.
Συνήθως η ζεστασιά ενός χώρου έρχεται μέσα από τη ζωή, και τα φυτά, ως ζωντανοί οργανισμοί, με την προσθήκη τους, ξαφνικά ο χώρος αποκτά αίσθηση, παίρνει χαρακτήρα και έχει ένα πιο ολοκληρωμένο feel. «Μελέτες δείχνουν ότι η παρουσία φυτών έχει θετική επίδραση στην αρτηριακή μας πίεση, στην ψυχική υγεία και στην ικανότητά μας στη συγκέντρωση», λέει χαμογελώντας.
Το επόμενο μεγάλο βήμα για το Terra Art
Το μέλλον του Terra Art δεν περιορίζεται μόνο σε νέες δημιουργίες. Το επόμενο μεγάλο βήμα είναι η απόκτηση του δικού του φυσικού χώρου, ο οποίος δεν θα λειτουργεί απλώς ως κατάστημα, αλλά ως σημείο συνάντησης γύρω από τα φυτά, την τέχνη και τη δημιουργικότητα.
Το όραμα είναι, σταδιακά, να εξελιχθεί σε ένα διαδραστικό εργαστήριο όπου ο επισκέπτης θα μπορεί να βλέπει όχι μόνο το τελικό έργο αλλά και τη διαδικασία πίσω από αυτό. Παράλληλα, ο Βασίλης θέλει να ενισχύσει τις συνεργασίες με τοπικούς καλλιτέχνες, designers και τεχνίτες, δημιουργώντας έναν χώρο ανταλλαγής ιδεών.
«Δεν θα ήθελα το Terra Art να περιοριστεί αποκλειστικά στα φυτά. Τα φυτά θα βρίσκονται πάντα στην καρδιά του, αλλά ακόμη και το ίδιο το όνομα αφήνει χώρο για κάτι ευρύτερο, τέχνη που προέρχεται από τη γη και εμπνέεται από τη φύση», εξηγεί.
Η επιστροφή στη φύση δεν είναι απλώς τάση
Σε μία εποχή όπου περνάμε όλο και περισσότερες ώρες μέσα σε κλειστούς χώρους και μπροστά σε οθόνες, η επιστροφή των φυσικών στοιχείων στο interior design μοιάζει σχεδόν αναπόφευκτη. Για τον Βασίλη όμως, αυτό δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη trend.
Ειδικά στην Κύπρο, όπου το φως, η θάλασσα, η γη, οι αυλές και τα φυτά είναι βαθιά συνδεδεμένα με τον τρόπο που μεγαλώνουμε, η ανάγκη να κρατήσουμε ένα κομμάτι του φυσικού τοπίου κοντά μας γίνεται ακόμη πιο έντονη.
«Δεν θεωρώ ότι η επιστροφή της φύσης στο σύγχρονο design είναι απλώς μια ακόμη αισθητική τάση. Πιστεύω ότι είναι μια πραγματική ανάγκη να νιώσουμε ξανά πιο κοντά σε κάτι αυθεντικό», λέει.
«Γι’ αυτό στο Terra Art επιλέγουμε να δουλεύουμε χειροποίητα και να συνδυάζουμε τα φυτά με υλικά όπως το χώμα, το μάρμαρο, το ξύλο, οι φυσικές ίνες και τα κεραμικά. Θέλουμε κάθε δημιουργία να διατηρεί μια σύνδεση με τη γη και να μεταφέρει κάτι από τη δική μας ταυτότητα και το τοπίο που ζούμε».
Και ίσως η φράση με την οποία ολοκληρώνει τη συζήτησή μας να συνοψίζει καλύτερα από οτιδήποτε άλλο ολόκληρη τη φιλοσοφία του Terra Art: «Ίσως όσο περισσότερο απομακρυνόμαστε από τη φύση, τόσο πιο έντονα καταλαβαίνουμε πόσο πολύ τη χρειαζόμαστε».
