Υπήρξε μια εποχή που η εμφάνιση ενός ποδοσφαιριστή δεν ολοκληρωνόταν στα παπούτσια, στις κάλτσες ή στο χαρακτηριστικό του κούρεμα. Μια χρυσή αλυσίδα κινούνταν στον ρυθμό του τρεξίματός του, ένα σκουλαρίκι αντανακλούσε το φως των προβολέων και ένα δαχτυλίδι ή βραχιόλι λειτουργούσε ως μικρό, αλλά ξεκάθαρο fashion statement
Στις δεκαετίες του 1980 και του 1990, το ποδόσφαιρο έμοιαζε πιο ανεπιτήδευτο, πιο ακατέργαστο και ίσως περισσότερο συνδεδεμένο με τους ίδιους τους χαρακτήρες που πρωταγωνιστούσαν στο γήπεδο. Τα κοσμήματα, τότε αποτελούσαν μέρος αυτής της ελευθερίας, πριν η ασφάλεια και η αυστηρότερη εφαρμογή των κανονισμών αλλάξουν οριστικά την εικόνα του αθλήματος.
Το γήπεδο ως πασαρέλα
Πριν από τη σημερινή εποχή των παγκόσμιων fashion campaigns και των οργανωμένων εμφανίσεων κατά την άφιξη στο στάδιο, οι ποδοσφαιριστές εξέφραζαν το προσωπικό τους στυλ μέσα στα ίδια τα 90 λεπτά.
Οι αλυσίδες, τα σκουλαρίκια και τα δαχτυλίδια δεν λειτουργούσαν μόνο ως επίδειξη πλούτου αλλά αντίθετα, συχνά συνδέονταν με την καταγωγή, τη θρησκευτική πίστη, την οικογένεια ή την κοινωνική άνοδο ενός παίκτη. Ένας σταυρός μπορούσε να αποτελεί προσωπικό φυλαχτό, μια βέρα υπενθύμιση της οικογένειας και μια χρυσή αλυσίδα σύμβολο της επιτυχίας που είχε κατακτηθεί μέσα από το ποδόσφαιρο.
Ο Diego Maradona υπήρξε ίσως η απόλυτη έκφραση αυτής της εποχής. Οι χρυσές αλυσίδες και τα σκουλαρίκια του έγιναν μέρος μιας πληθωρικής εικόνας που ταίριαζε απόλυτα με τον εκρηκτικό χαρακτήρα του.
Ο Roberto Baggio, από την άλλη, υιοθέτησε μια πιο μυστικιστική αισθητική, με το σκουλαρίκι και τα διακριτικά κοσμήματα να συμπληρώνουν την αλογοουρά και τη σχεδόν πνευματική παρουσία του.
Παίκτες όπως οι Luís Figo, Patrick Kluivert, Pavel Nedvěd και Ian Wright έφεραν επίσης στο γήπεδο τη μόδα της εποχής, αποδεικνύοντας ότι ακόμη και μέσα στους περιορισμούς της ποδοσφαιρικής στολής υπήρχε χώρος για προσωπική έκφραση.
Ο Ruud Gullit συνδύαζε τις λεπτές αλυσίδες με τα εμβληματικά dreadlocks του, ενώ ο Roberto Carlos εμφανιζόταν συχνά με χρυσό κόσμημα γύρω από τον λαιμό του. Στις αρχές της καριέρας του, ακόμη και ο Ronaldinho είχε ταυτιστεί με αλυσίδες και μενταγιόν, τα οποία συμπλήρωναν το χαλαρό, παιχνιδιάρικο ύφος του.
Γιατί απαγορεύτηκαν τα κοσμήματα
Η εικόνα μπορεί να ήταν εντυπωσιακή, όμως οι κίνδυνοι ήταν πραγματικοί, ένα κολιέ μπορούσε να πιαστεί στο χέρι ή στη φανέλα αντιπάλου, ένα σκουλαρίκι να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό στον λοβό και ένα δαχτυλίδι να κόψει άλλον παίκτη ή να πιέσει επικίνδυνα ένα πρησμένο δάχτυλο.
Σήμερα, ο Νόμος 4 των Κανόνων του Παιχνιδιού του IFAB ορίζει ότι ένας ποδοσφαιριστής δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιεί εξοπλισμό ή να φορά οτιδήποτε θεωρείται επικίνδυνο. Τα επικίνδυνα αντικείμενα πρέπει να αφαιρούνται και δεν αρκεί να καλύπτονται απλώς με ταινία. Οι διαιτητές πραγματοποιούν σχετικούς ελέγχους πριν από τον αγώνα και μπορούν να ζητήσουν από έναν παίκτη να αποχωρήσει προσωρινά ώστε να αφαιρέσει το αντικείμενο.
Η εφαρμογή του κανόνα έγινε σταδιακά αυστηρότερη από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 και τις αρχές των 2000s. Για αρκετό διάστημα, οι παίκτες επιχειρούσαν να παρακάμψουν τον περιορισμό καλύπτοντας σκουλαρίκια ή βέρες με ιατρική ταινία. Η πρακτική αυτή τελικά απορρίφθηκε, καθώς η ταινία δεν εξουδετέρωνε τον κίνδυνο που δημιουργούσε το ίδιο το μεταλλικό αντικείμενο.
Το ατύχημα που έδειξε τον πραγματικό κίνδυνο
Ένα από τα πιο σοκαριστικά περιστατικά σημειώθηκε τον Δεκέμβριο του 2004, όταν ο Paulo Diogo της Servette πήδηξε σε μεταλλικό φράγμα για να πανηγυρίσει ένα γκολ. Η βέρα του πιάστηκε στο κάγκελο και, όταν ο παίκτης πήδηξε ξανά στο έδαφος, αποκολλήθηκε μαζί με μεγάλο μέρος του δαχτύλου του.
Το περιστατικό δεν δημιούργησε από μόνο του την απαγόρευση, καθώς οι περιορισμοί είχαν ήδη αρχίσει να ισχύουν, αλλά έγινε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα του γιατί ένα φαινομενικά αθώο κόσμημα μπορεί να μετατραπεί σε σοβαρό κίνδυνο.
Πέρα από την ασφάλεια, η εξαφάνιση των κοσμημάτων συμβολίζει και μια ευρύτερη αλλαγή στο ποδόσφαιρο. Το άθλημα έγινε πιο οργανωμένο, περισσότερο ελεγχόμενο και οπτικά πιο ομοιόμορφο. Κάθε λεπτομέρεια της εμφάνισης των παικτών ρυθμίζεται πλέον από κανονισμούς, χορηγικές συμφωνίες και τεχνικές απαιτήσεις.
Η παλιά εικόνα ενός ποδοσφαιριστή με τη φανέλα έξω από το σορτσάκι, μια αλυσίδα στον λαιμό και κάλτσες κατεβασμένες χαμηλά έδινε την αίσθηση μιας εποχής με περισσότερο αυθορμητισμό. Δεν ήταν κατ’ ανάγκη καλύτερη ή ασφαλέστερη, αλλά ήταν αναμφίβολα πιο ατομική.
Σήμερα, η προσωπικότητα εκφράζεται με άλλους τρόπους, μέσα από τα κουρέματα, τα τατουάζ, τα custom ποδοσφαιρικά παπούτσια, τις μάσκες, τα προστατευτικά αξεσουάρ και τους ιδιαίτερους πανηγυρισμούς.
Από το χορτάρι στο tunnel style
Η απαγόρευση γέννησε έμμεσα ένα από τα σημαντικότερα fashion φαινόμενα του σύγχρονου ποδοσφαίρου, το tunnel style. Αφού οι παίκτες δεν μπορούν να φορούν τα κοσμήματά τους μέσα στον αγώνα, μετατρέπουν την άφιξη στο γήπεδο σε κανονική πασαρέλα.
Ο Neymar έχει εμφανιστεί με βαριές διαμαντένιες αλυσίδες, πολύτιμα ρολόγια και σκουλαρίκια που αφαιρεί πριν από την προθέρμανση. Ο Paul Pogba αντιμετώπισε συστηματικά τους διαδρόμους των σταδίων σαν fashion show, συνδυάζοντας streetwear, tailoring και custom κοσμήματα. Ο Memphis Depay έχει χτίσει μια ολόκληρη αισθητική γύρω από τα δαχτυλίδια, τα grills, τα chokers και τις πολυεπίπεδες αλυσίδες του.
Στη νέα γενιά, οι ποδοσφαιριστές δεν περιορίζονται πλέον σε ένα χρυσό κολιέ. Συνεργάζονται με luxury οίκους, κάθονται στις πρώτες σειρές της Εβδομάδας Μόδας, εμφανίζονται σε καμπάνιες και αποκτούν συλλογές από σπάνια ρολόγια, διαμάντια και designer αξεσουάρ.
Θα μπορούσαν τα κοσμήματα να επιστρέψουν στο γήπεδο;
Η νοσταλγία για τις αλυσίδες των ’90s είναι κατανοητή, πρόσθεταν χαρακτήρα σε μια εμφάνιση που κατά τα άλλα ήταν σχεδόν ίδια για όλους και συνέδεαν άμεσα τον θεατή με την προσωπικότητα του παίκτη, ωστόσο, η πλήρης επιστροφή τους μοιάζει απίθανη.
