Υπάρχουν δημιουργίες που ξεχωρίζουν για την αισθητική τους και άλλες που αποκτούν αξία επειδή κουβαλούν μια ιστορία. Η νέα δημιουργία του Κύπριου καλλιτέχνη και σχεδιαστή υφασμάτων Μιχάλη Παντελίδη ανήκει στη δεύτερη κατηγορία καθώς γεννήθηκε μέσα από τις προσωπικές αφηγήσεις επτά γυναικών και μεταφέρει στο ύφασμα εικόνες, συναισθήματα και σύμβολα που συνδέονται με τη δύναμη, τη ζωή και την ελπίδα.
Στο πλαίσιο της συνεργασίας των Marks & Spencer για τη στήριξη της Europa Donna Κύπρου, ο Μιχάλης κλήθηκε να μεταφράσει σε ένα εικαστικό έργο τις εμπειρίες γυναικών που έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με τον καρκίνο του μαστού. Θάλασσα, φως, ηλιοβασίλεμα, λουλούδια και προσωπικά σύμβολα συνθέτουν ένα σχέδιο που δεν εστιάζει στην ασθένεια, αλλά στον άνθρωπο που βρίσκεται πίσω από αυτήν.
Η διαδικασία ξεκίνησε από την ακρόαση. Από τις συζητήσεις, τις μνήμες, τις εικόνες και τα συναισθήματα που μοιράστηκαν μαζί του οι γυναίκες. Μέσα από αυτές τις προσωπικές αφηγήσεις, ο καλλιτέχνης αναζήτησε εκείνα τα στοιχεία που θα μπορούσαν να μεταφερθούν από τον λόγο στο ύφασμα και να αποκτήσουν μια νέα, συμβολική μορφή.
Σε μια αποκλειστική συνέντευξη στο HELLO! Cyprus, ο Μιχάλης Παντελίδης μιλά για την έμπνευση πίσω από τη δημιουργία, τη συναισθηματική εμπειρία αυτής της συνεργασίας, τη δύναμη που άντλησε από τις γυναίκες που γνώρισε και τη βαθύτερη σχέση που μπορεί να αποκτήσει η μόδα με την κοινωνία.
Πώς προέκυψε η συνεργασία σας με τα Marks & Spencer και την Europa Donna και ποια ήταν η πρώτη σας αντίδραση όταν σας έγινε η πρόταση;
Ήταν μια συνεργασία που ήθελα πολύ να κάνω. Γνώριζα τον σκοπό που στηρίζουν τα Marks & Spencer μαζί με την Europa Donna και είχα βάλει αυτό το project στους επαγγελματικούς μου στόχους. Πριν από περίπου έναν χρόνο, γνώρισα ένα μέλος της ομάδας των Marks & Spencer σε μια εκδήλωση μόδας και του ανέφερα πόσο πολύ θα ήθελα να συνεργαστούμε. Λίγους μήνες αργότερα, επικοινώνησαν μαζί μου. Χάρηκα και ενθουσιάστηκα πολύ όταν δέχτηκα την πρόταση. Ταυτόχρονα, ένιωσα πως ήταν κάτι που είχα ήδη οραματιστεί τόσο έντονα, ώστε μέσα μου είχε κατά κάποιον τρόπο ήδη συμβεί.
Τι ήταν αυτό που σας έκανε να θέλετε να συμμετάσχετε σε ένα project με τόσο έντονο κοινωνικό και συναισθηματικό χαρακτήρα;
Αυτό που με έκανε να θέλω να συμμετάσχω ήταν ακριβώς ο κοινωνικός χαρακτήρας του project. Από τα φοιτητικά μου χρόνια με προσέλκυαν οι δημιουργικές δουλειές που μπορούσαν να έχουν θετικό αντίκτυπο στους ανθρώπους. Για μένα, η μόδα αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν, πέρα από την αισθητική της, μπορεί να ανοίξει μια συζήτηση, να προσφέρει στήριξη ή να συμβάλει σε μια αλλαγή.
Υπάρχει ήδη τόση μόδα γύρω μας· αυτό που με συγκινεί περισσότερο είναι να δημιουργώ κάτι που έχει ουσιαστικό λόγο ύπαρξης και μπορεί, με τον δικό του τρόπο, να κάνει τον κόσμο λίγο καλύτερο.
Στο πλαίσιο του project ήρθατε σε επαφή με γυναίκες που έχουν περάσει καρκίνο του μαστού και ακούσατε τις προσωπικές τους ιστορίες. Τι ήταν αυτό που σας έμεινε περισσότερο από αυτές τις συναντήσεις;
Αυτό που μου έμεινε περισσότερο ήταν η δύναμη αυτών των γυναικών και ο τρόπος που μιλούσαν για τη ζωή μετά την εμπειρία τους. Με συγκίνησε η αποφασιστικότητά τους να ζήσουν πιο συνειδητά, να είναι περισσότερο παρούσες στις στιγμές τους, αλλά και η ηρεμία που ένιωσα κοντά τους.
Οι συναντήσεις μας με έκαναν να σκεφτώ και τη δική μου καθημερινότητα. Με ενέπνευσαν να επιβραδύνω λίγο, να είμαι πιο παρών και να δίνω την προσοχή μου σε όσα έχουν πραγματική σημασία.
Υπήρξε κάποια συγκεκριμένη ιστορία, φράση ή συναίσθημα που σας επηρέασε ιδιαίτερα και τελικά πέρασε με κάποιον τρόπο στις δημιουργίες σας;
Με επηρέασε ιδιαίτερα η σχέση που είχαν πολλές από τις γυναίκες με τη φύση. Πέντε από τις επτά μίλησαν για τη θάλασσα: για την ηρεμία που νιώθουν όταν βρίσκονται κοντά της και για την αίσθηση ότι εκεί μπορούν να αφήσουν πίσω τους όσα τις βαραίνουν.
Μίλησαν επίσης για το ηλιοβασίλεμα ως μια στιγμή ευγνωμοσύνης· άλλη μία μέρα ζωής, μια ευλογία, αλλά και η υπόσχεση μιας νέας αρχής. Αυτές οι εικόνες και τα συναισθήματα έμειναν μαζί μου και πέρασαν στο σχέδιο μέσα από τη θάλασσα, το φως και τα χρώματα.
Πώς μεταφέρεται μια τόσο προσωπική ιστορία σε ένα σχέδιο ή ένα ρούχο; Ποια ήταν η διαδικασία μέχρι να φτάσετε από την αφήγηση στο τελικό αποτέλεσμα;
Το πρώτο βήμα ήταν να ακούσω τις γυναίκες, να καταλάβω όσα μοιράζονταν μαζί μου και να συνδεθώ με τα συναισθήματά τους. Στη συνέχεια προσπάθησα να μεταφράσω τις λέξεις και τις εικόνες που μου περιέγραφαν σε ένα εικαστικό έργο, χρησιμοποιώντας το ψηφιακό κολάζ, τη μέθοδο που ακολουθώ και στην υπόλοιπη δουλειά μου. Ήθελα το σχέδιο να τους φέρνει φως και να νιώθουν ότι αποτελούν μέρος του.
Ομολογώ πως ένιωθα μεγάλη ευθύνη για την αντίδρασή τους. Η δημιουργία αυτή δεν αφορούσε μόνο εμένα· γεννήθηκε από τις δικές τους ιστορίες.
Ποια ήταν η βασική πηγή έμπνευσής σας; Υπήρχε κάποιο συγκεκριμένο σύμβολο, χρώμα ή συναίσθημα που θέλατε οπωσδήποτε να αποτυπώσετε;
Η βασική μου πηγή έμπνευσης ήταν όσα μοιράστηκαν μαζί μου οι επτά γυναίκες. Από τις συνεντεύξεις προέκυψαν εικόνες και σύμβολα που απέκτησαν θέση στο σχέδιο: η τιρκουάζ θάλασσα ως τόπος ηρεμίας, το πορτοκαλί ηλιοβασίλεμα ως ευγνωμοσύνη για μια ακόμη μέρα και το τριαντάφυλλο με τα αγκάθια του, όπως περιέγραψε μία γυναίκα την εμπειρία της με τον καρκίνο.
Υπήρχαν ακόμη ο κάκτος, το τατουάζ «Woman Warrior», το αραβικό γιασεμί και το βαμβάκι. Μία γυναίκα μίλησε και για το ζελέ: για την ανάγκη να προσαρμόζεσαι, να εμπιστεύεσαι τη διαδικασία και να βρίσκεις τον τρόπο να ζεις μέσα σε μια νέα πραγματικότητα.
Πόσο δύσκολο ήταν να ισορροπήσετε ανάμεσα στην αισθητική του δικού σας σχεδιαστικού ύφους και στο να παραμείνουν αυθεντικές οι ιστορίες των γυναικών;
Δεν ένιωσα ότι έπρεπε να διαλέξω ανάμεσα στο δικό μου σχεδιαστικό ύφος και στις ιστορίες των γυναικών. Ο τρόπος με τον οποίο μεταφράζω μια ιδέα σε εικόνα είναι μέρος της δημιουργικής μου ταυτότητας, οπότε το έργο προέκυψε φυσικά μέσα από τη δική μου ματιά.
Το πιο δύσκολο ήταν η απόφαση να βασίσω το σχέδιο στις συνεντεύξεις, πριν ακόμη τις κάνω. Δεν ήξερα τι θα άκουγα ή πού θα με οδηγούσαν οι αφηγήσεις τους. Έπρεπε να αφήσω χώρο για το απρόβλεπτο και να εμπιστευτώ όσα θα μοιράζονταν μαζί μου.
Κατά τη διάρκεια της δημιουργικής διαδικασίας υπήρξε κάποια στιγμή που νιώσατε ότι το project σας επηρέασε προσωπικά περισσότερο απ’ όσο περιμένατε;
Νομίζω ότι το ένιωθα μετά από κάθε συνέντευξη. Έφευγα συγκινημένος και ευγνώμων που είχα την ευκαιρία να καθίσω απέναντι από μια τόσο ξεχωριστή γυναίκα και να ακούσω την προσωπική της ιστορία. Η ενέργειά τους με άγγιξε περισσότερο απ’ όσο περίμενα. Το παρατηρούσα ακόμη και αργότερα, σε μικρές δυσκολίες της καθημερινότητας: θύμιζα στον εαυτό μου να ηρεμήσει, ότι όλα θα πάνε καλά, ότι δεν χρειάζεται να δίνει το ίδιο βάρος σε κάθε πρόβλημα. Ελπίζω να κρατήσω αυτή την αίσθηση και στο μέλλον.
Πώς ήταν η εμπειρία του να σχεδιάζετε όχι απλώς ένα ρούχο, αλλά ένα κομμάτι που κουβαλά την ιστορία και την εμπειρία μιας άλλης γυναίκας;
Ήταν μια εμπειρία που είχε μεγάλο συναισθηματικό βάρος, γιατί ένιωθα την ευθύνη να τιμήσω όσα μου είχαν εμπιστευτεί. Ταυτόχρονα, ήταν κάτι πολύ όμορφο και δυνατό. Δεν αισθάνομαι ότι δημιούργησα αυτό το σχέδιο μόνος μου· γεννήθηκε μέσα από τις συζητήσεις μας και, με αυτή την έννοια, το φτιάξαμε μαζί.
Νιώθω ευγνώμων που μου επέτρεψαν να γίνω μέρος αυτής της διαδικασίας. Όταν είδα την αντίδρασή τους και κατάλαβα ότι αγαπούν τη φανέλα, ένιωσα ακόμη μεγαλύτερη χαρά. Ήταν η στιγμή που το έργο ολοκληρώθηκε για μένα.
Τι θα θέλατε να αισθάνεται μια γυναίκα όταν φορά μία από αυτές τις φανέλες; Ποιο μήνυμα θέλατε να παίρνει μαζί της;
Φως. Δύναμη. Ηρεμία.
Πόσο σημαντικό ήταν για εσάς οι φανέλες να μη μεταφέρουν μόνο το μήνυμα της ασθένειας, αλλά και τη δύναμη, την ταυτότητα και τη ζωή των γυναικών μετά τον καρκίνο;
Ήταν πολύ σημαντικό για μένα, γιατί αυτό ακριβώς μου έδειξαν οι ίδιες οι γυναίκες. Δεν προσπάθησα να διαμορφώσω τις ιστορίες τους ώστε να χωρέσουν σε ένα συγκεκριμένο μήνυμα. Τις άκουσα και άφησα όσα μοιράστηκαν μαζί μου να περάσουν στο σχέδιο, χωρίς φίλτρα. Γι’ αυτό υπάρχει εκεί ο κάκτος, υπάρχει και το τριαντάφυλλο με τα αγκάθια του. Το έργο μιλά για την εμπειρία τους, αλλά και για όλα όσα είναι ως άνθρωποι πέρα από αυτήν.
Τι σημαίνει για εσάς προσωπικά το γεγονός ότι ένα δικό σας σχέδιο γίνεται μέρος μιας μεγαλύτερης προσπάθειας ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης και στήριξης των γυναικών;
Με κάνει περήφανο το γεγονός ότι η τέχνη μου μπορεί να γίνει μέρος μιας προσπάθειας που στηρίζει τις γυναίκες και ανοίγει μια τόσο σημαντική συζήτηση. Είναι πολύ όμορφο να βλέπω ένα σχέδιο που δημιουργήθηκε μέσα από προσωπικές ιστορίες να φτάνει σε περισσότερο κόσμο και να υπηρετεί έναν καλό σκοπό. Νιώθω βαθιά ευγνώμων που μου δόθηκε αυτή η ευκαιρία.
Αν μπορούσατε να κρατήσετε ένα μόνο μήνυμα από αυτό το project και να το μεταφέρετε σε κάποιον που θα δει ή θα φορέσει τις φανέλες, ποιο θα ήταν;
Θα έλεγα: πάρε μια ανάσα και χαμήλωσε λίγο τον ρυθμό σου. Πήγαινε μια βόλτα, κάθισε δίπλα στη θάλασσα, δες το ηλιοβασίλεμα, παρατήρησε ένα λουλούδι. Μην περιμένεις την τέλεια στιγμή ή το Σαββατοκύριακο για να χαρείς κάτι μικρό. Το μόνο που έχουμε είναι αυτή η στιγμή.
Μετά από αυτή την εμπειρία, τι ακολουθεί για τον Μιχάλη Παντελίδη; Υπάρχουν νέα projects ή συνεργασίες που ετοιμάζετε και μπορείτε να μας αποκαλύψετε;
Είμαι πολύ ενθουσιασμένος γιατί στις 16 Οκτωβρίου θα παρουσιάσω τη νέα μου συλλογή, «Αθηένου – Γεύσεις και Παραδόσεις», στον παραδοσιακό Αλευρόμυλο της Αθηένου. Η παρουσίαση γίνεται σε συνεργασία με τον Δήμο Αθηένου, τον Πολιτιστικό Όμιλο Μαλλούρα και την Εταιρεία Τουριστικής Ανάπτυξης και Προβολής Λάρνακας.
Η συλλογή γιορτάζει τις γεύσεις και τις παραδόσεις της Αθηένου, καθώς και τους ανθρώπους που τις κρατούν ζωντανές. Ο παππούς μου έφτιαχνε χαλούμι και τυρί για περισσότερα από 40 χρόνια. Οι αναμνήσεις μου μαζί του είναι ο προσωπικός λόγος που νιώθω τόσο συνδεδεμένος με τις παραδοσιακές γεύσεις της Αθηένου.
Το φετινό συλλεκτικό μπλουζάκι είναι διαθέσιμο σε όλα τα καταστήματα Μ&S και online www.marksandspencercyprus.com. Όλα τα έσοδα από τις πωλήσεις θα διατεθούν στη Europa Donna Κύπρου, ενισχύοντας το έργο του οργανισμού και τις υπηρεσίες που προσφέρει στις γυναίκες που έρχονται αντιμέτωπες με τον καρκίνο του μαστού.
