Μπορεί ένα απλό νήμα να μεταμορφώσει ένα μεταλλικό πλέγμα σε έργο τέχνης; Για την Ιφιγένεια, την Κύπρια δημιουργό πίσω από το Ipheno, η απάντηση είναι ένα μεγάλο «ναι». Με όπλα τη φαντασία, το χρώμα και την αγάπη της για τη χειροποίητη δημιουργία, έχει καταφέρει να ενώσει δύο φαινομενικά διαφορετικούς κόσμους, την παραδοσιακή υφαντική και τη σύγχρονη street art τέχνη.
Με σπουδές Καλών Τεχνών στο University for the Creative Arts και μεταπτυχιακό στο Kingston University του Λονδίνου, η Ιφιγένεια ακολούθησε μια δημιουργική διαδρομή που την οδήγησε πέρα από τα όρια του συμβατικού καμβά. Σήμερα, χρησιμοποιεί μεταλλικές περιφράξεις ως βάση για τις πολύχρωμες συνθέσεις της, μετατρέποντας ένα υλικό που συνήθως χωρίζει χώρους σε μέσο καλλιτεχνικής έκφρασης.

Πίσω από κάθε έργο της κρύβονται ώρες αφοσίωσης, πειραματισμού και υπομονής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το THREADHOLD, μια δημιουργία με 86 επιμέρους υφαντές ενότητες, για την ολοκλήρωση της οποίας χρειάστηκε περίπου 280 ώρες εργασίας.


Παράλληλα, εδώ και 12 χρόνια δραστηριοποιείται επαγγελματικά στον χώρο της διδασκαλίας, αντλώντας έμπνευση από τους μαθητές της και μεταδίδοντας την αγάπη της για την τέχνη μέσα από το Aphi Creative Space. Σε μια εποχή όπου η τεχνολογία και η μαζική παραγωγή κυριαρχούν, η ίδια υπερασπίζεται τη μοναδικότητα του χειροποίητου και πιστεύει πως η παράδοση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κάτι ξεπερασμένο, αλλά ως μια ζωντανή πηγή έμπνευσης.
Μιλώντας στο HELLO!, η Ιφιγένεια μας συστήνει τον δικό της πολύχρωμο κόσμο, εξηγεί γιατί η κυπριακή χειροτεχνία αξίζει μεγαλύτερη αναγνώριση και μοιράζεται τις σκέψεις της για τη δημιουργικότητα, τη μητρότητα και τα επόμενα καλλιτεχνικά της όνειρα.


Από τα παιδικά σχέδια στη δική της καλλιτεχνική ταυτότητα
Η σχέση της Ιφιγένειας με την τέχνη ξεκίνησε πολύ πριν από τις σπουδές και τις πρώτες της εκθέσεις. Από μικρή ηλικία αγαπούσε τη ζωγραφική, σχεδίαζε ρούχα για τις κούκλες της και στη συνέχεια τα έραβε, ανακαλύπτοντας τη χαρά της δημιουργίας μέσα από διαφορετικές δραστηριότητες.
«Η σχέση μου με την τέχνη ξεκίνησε από πολύ μικρή, όπου πάντα ζωγράφιζα κάτι, σχεδίαζα ρούχα για τις κούκλες και τα έραβα. Οτιδήποτε δημιουργικό με κέρδιζε», θυμάται.

Οι σπουδές της στο University for the Creative Arts και αργότερα στο Kingston University του Λονδίνου της επέτρεψαν να πειραματιστεί με διαφορετικά υλικά και καλλιτεχνικές πρακτικές, χωρίς να περιορίζεται σε μία συγκεκριμένη τεχνική.
Η καθοριστική στροφή προς το νήμα ήρθε μετά από μια ομαδική έκθεση που διοργάνωσε και τη συμμετοχή της στο Street Life Festival το 2017, όπου παρουσίασε ένα κεντητό έργο. Από εκείνη τη στιγμή, η υφαντική άρχισε να αποκτά όλο και πιο σημαντική θέση στη δουλειά της.


Αυτό που την εντυπωσίασε ήταν η δυνατότητα να δημιουργεί εικόνες όχι απλώς προσθέτοντας χρώμα πάνω σε μια επιφάνεια, αλλά κατασκευάζοντας την ίδια την επιφάνεια μέσα από την αλληλεπίδραση των νημάτων.
«Για μένα, η υφαντική δεν ήταν απλώς μια τεχνική που ανακάλυψα, αλλά ένας τρόπος να δείξω τη διαφορετικότητα στην τέχνη και να δημιουργήσω μια δική μου ταυτότητα», εξηγεί.

Ipheno: Όταν η υφαντική συναντά τη street art
Η ανάγκη της να δημιουργήσει κάτι διαφορετικό στον δημόσιο χώρο την οδήγησε σε έναν ιδιαίτερο πειραματισμό. Αντί να ακολουθήσει την παραδοσιακή μορφή της τοιχογραφίας, αναζήτησε έναν τρόπο να δώσει όγκο, υφή και νέα διάσταση στις δημιουργίες της.

Έτσι, άρχισε να χρησιμοποιεί μεταλλικά πλέγματα και περιφράξεις ως βάση για την υφαντική της, μετατρέποντας σταδιακά το αστικό περιβάλλον σε αναπόσπαστο κομμάτι της καλλιτεχνικής διαδικασίας. Μέσα από αυτή την προσέγγιση γεννήθηκε το Ipheno, το προσωπικό της project που συνδυάζει την υφαντική με την urban art.
«Με ενδιαφέρει ιδιαίτερα η αντίθεση ανάμεσα στη σκληρότητα του μετάλλου και την απαλότητα του νήματος», αναφέρει, περιγράφοντας τη γοητεία που ασκεί πάνω της η μεταμόρφωση ενός ψυχρού, βιομηχανικού υλικού σε κάτι ζωντανό και πολύχρωμο.


Για την ίδια, η ουσία δεν βρίσκεται στην πιστή αναπαραγωγή μιας παραδοσιακής τεχνικής, αλλά στη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει αυτή την τεχνική ως αφετηρία για τη δημιουργία μιας προσωπικής εικαστικής γλώσσας. Η urban κουλτούρα την εμπνέει ακριβώς επειδή επιτρέπει στην τέχνη να βγει από τους κλειστούς εκθεσιακούς χώρους και να συναντήσει τον άνθρωπο στην καθημερινότητά του.

Ένα μεταλλικό πλέγμα, που υπό άλλες συνθήκες λειτουργεί ως όριο ή διαχωριστικό στοιχείο, μετατρέπεται μέσα από τα χέρια της σε επιφάνεια δημιουργίας, γεμάτη χρώματα, μοτίβα και ιδιαίτερες μορφές.
Η κυπριακή παράδοση ως ζωντανή πηγή έμπνευσης
Παρότι η δουλειά της έχει έναν έντονα σύγχρονο χαρακτήρα, η Ιφιγένεια διατηρεί μια ουσιαστική σχέση με την κυπριακή παράδοση και την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου μας. Η παραδοσιακή υφαντική, όπως εξηγεί, δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική κατασκευής αντικειμένων. Είναι μια μορφή τέχνης που κουβαλά ιστορίες, μνήμες και ανθρώπινες εμπειρίες.

Κάθε υφαντό κρύβει πίσω του χρόνο, γνώση, υπομονή και προσωπική εργασία, ενώ συνδέεται με την οικογένεια, την καθημερινότητα και τη μεταφορά της γνώσης από γενιά σε γενιά.
«Πιστεύω ότι η διατήρηση της παράδοσης δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρέπει να επαναλαμβάνουμε τις ίδιες τεχνικές και τα ίδια σχέδια», τονίζει.

Αντίθετα, θεωρεί πως ο σεβασμός στην παράδοση προϋποθέτει την κατανόηση της αξίας της, αλλά και τη δυνατότητα να εξελίσσεται μέσα στον χρόνο.
«Για μένα, η παράδοση δεν είναι κάτι στατικό ή κάτι που ανήκει αποκλειστικά στο παρελθόν. Είναι μια ζωντανή πηγή έμπνευσης». Αυτή ακριβώς η φιλοσοφία βρίσκεται στον πυρήνα της δουλειάς της. δεν επιδιώκει να αντιγράψει το παρελθόν, αλλά να δημιουργήσει έναν διάλογο ανάμεσα στην παραδοσιακή τεχνική και τη σύγχρονη αισθητική.
Οι μαθητές της, η πόλη και η έμπνευση πίσω από τα έργα της
Η έμπνευση μπορεί να βρίσκεται παντού, σε μια αρχιτεκτονική λεπτομέρεια, σε έναν ιδιαίτερο χρωματικό συνδυασμό, στις αντιθέσεις της πόλης ή ακόμη και σε μια καθημερινή εικόνα που κάποιος άλλος θα προσπερνούσε. Για την Ιφιγένεια, ωστόσο, μια από τις σημαντικότερες πηγές έμπνευσης είναι οι ίδιοι οι μαθητές της.
Η διδασκαλία αποτελεί το κύριο επάγγελμά της εδώ και 12 χρόνια και η καθημερινή επαφή με παιδιά και νέους ανθρώπους τροφοδοτεί διαρκώς τη δημιουργικότητά της. Μέσα από το Aphi Creative Space έχει την ευκαιρία να παρατηρεί τον τρόπο με τον οποίο οι νεότερες γενιές ανακαλύπτουν την τέχνη, πειραματίζονται και εκφράζονται.
Παράλληλα, η ίδια παραδέχεται πως δεν ξεκινά πάντοτε ένα έργο γνωρίζοντας ακριβώς ποια θα είναι η τελική του μορφή. Συχνά, η διαδικασία του πειραματισμού την οδηγεί σε διαφορετικές κατευθύνσεις από εκείνες που είχε αρχικά φανταστεί. Το χρώμα, οι έντονες αντιθέσεις και οι διαφορετικές υφές αποτελούν βασικά στοιχεία της προσωπικής της αισθητικής.
THREADHOLD: 86 υφαντές ενότητες και 280 ώρες δημιουργίας
Πίσω από τα πολύχρωμα έργα της κρύβεται μια απαιτητική και ιδιαίτερα χρονοβόρα διαδικασία. Κάθε δημιουργία ξεκινά με μια ιδέα ή μια εικόνα που θέλει να εξερευνήσει. Ακολουθεί η επιλογή των υλικών και των χρωμάτων, καθώς και μια περίοδος πειραματισμού μέχρι να διαμορφωθεί η τελική σύνθεση.
Στα έργα της που τοποθετούνται στο αστικό περιβάλλον, το μεταλλικό πλέγμα αντικαθιστά τον παραδοσιακό καμβά. Τα νήματα περνούν μέσα από τα ανοίγματά του και σταδιακά, δημιουργούν μια μεγαλύτερη εικόνα.

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της διαδικασίας είναι το THREADHOLD, ένα έργο που αποτελείται από 86 επιμέρους υφαντές ενότητες και χρειάστηκε περίπου 280 ώρες εργασίας.
Μέσα από τη συγκεκριμένη δημιουργία, η Ιφιγένεια θέλησε να εξερευνήσει την έννοια της σύνδεσης και της συλλογικότητας, πώς δηλαδή πολλές μικρές μονάδες μπορούν να συνθέσουν ένα ενιαίο έργο, χωρίς να χάνουν τη δική τους αυτονομία.

«Για μένα, η διαδικασία είναι εξίσου σημαντική με το τελικό αποτέλεσμα», εξηγεί, υπογραμμίζοντας πως ο χρόνος και η χειροποίητη εργασία αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητας κάθε δημιουργίας.
Γιατί οι νέες γενιές πρέπει να γνωρίσουν την τέχνη της υφαντικής
Η επαφή της με τη διδασκαλία έχει ενισχύσει την πεποίθησή της ότι οι νεότερες γενιές χρειάζεται να γνωρίσουν παραδοσιακές χειροποίητες πρακτικές, όπως η υφαντική και το κέντημα. Όχι απαραίτητα για να τις ακολουθήσουν επαγγελματικά, αλλά για να αντιληφθούν τη δημιουργική αξία της χειρωνακτικής εργασίας και να ανακαλύψουν διαφορετικούς τρόπους έκφρασης.

Όπως διευκρινίζει, η υφαντική δεν αποτελεί ακόμη σταθερό μέρος της διδασκαλίας της, αν και την έχει εντάξει σε ορισμένα εργαστήρια, στόχος της είναι να της δώσει μεγαλύτερη θέση στο εκπαιδευτικό της έργο στο μέλλον. Την ίδια στιγμή, θεωρεί πως η κυπριακή χειροτεχνία δεν έχει αποκτήσει ακόμη την αναγνώριση που της αξίζει στη σύγχρονη καλλιτεχνική σκηνή.
Κατά την άποψή της, πολλές φορές αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως στοιχείο λαογραφίας ή ως μια τεχνική που ανήκει στο παρελθόν, ενώ στην πραγματικότητα μπορεί να αποτελέσει ένα δυναμικό μέσο σύγχρονης έκφρασης. Η ίδια θα ήθελε να δει περισσότερες εκθέσεις, συνεργασίες, εκπαιδευτικά προγράμματα και ευκαιρίες που να συνδέουν τις παραδοσιακές τεχνικές με τη σύγχρονη τέχνη.


Παράλληλα, τονίζει την ανάγκη να στηριχθούν τόσο οι άνθρωποι που διατηρούν ζωντανές αυτές τις τεχνικές όσο και οι νέοι δημιουργοί που επιχειρούν να τις εξελίξουν.
«Δεν χρειάζεται να επιλέξουμε ανάμεσα στην παράδοση και τη σύγχρονη τέχνη. Μπορούν να συνυπάρξουν και να δημιουργήσουν κάτι καινούργιο, με τη δική του ταυτότητα».
Η αξία του χειροποίητου σε έναν κόσμο που κινείται γρήγορα
Σε μια εποχή όπου σχεδόν τα πάντα παράγονται και καταναλώνονται με γρήγορους ρυθμούς, η Ιφιγένεια πιστεύει πως η χειροποίητη δημιουργία αποκτά μια ιδιαίτερη σημασία.
«Η χειροποίητη δημιουργία μας υπενθυμίζει την αξία του χρόνου», αναφέρει χαρακτηριστικά.Όπως εξηγεί, η χειροποίητη τέχνη απαιτεί από τον δημιουργό να αφιερώσει χρόνο, να παρατηρήσει και να συνδεθεί ουσιαστικά με το υλικό του.


Πρόκειται για μια διαδικασία που δεν μπορεί εύκολα να αντικατασταθεί από την τεχνολογία, καθώς βασίζεται στη μοναδική σχέση ανάμεσα στα χέρια, τη σκέψη και την προσωπική έκφραση. Αντίστοιχα, για τον άνθρωπο που αποκτά ένα χειροποίητο έργο, η αξία του δεν περιορίζεται στην εμφάνισή του.
Βρίσκεται στις ώρες εργασίας που χρειάστηκαν για να δημιουργηθεί, στις μικρές ατέλειες που το κάνουν μοναδικό και στην προσωπική ιστορία που κουβαλά. Η ίδια πιστεύει πως στο μέλλον όλο και περισσότεροι άνθρωποι θα αναζητήσουν ξανά αυτή τη σύνδεση με τις χειροποίητες τέχνες, ακριβώς επειδή θα αισθανθούν την ανάγκη για κάτι πιο προσωπικό και αυθεντικό.
Οι δυσκολίες των νέων καλλιτεχνών στην Κύπρο
Παρά το ταλέντο και τη δημιουργικότητα που υπάρχουν στην Κύπρο, η Ιφιγένεια αναγνωρίζει πως η επαγγελματική πορεία ενός νέου καλλιτέχνη δεν είναι πάντοτε εύκολη. Μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις, όπως επισημαίνει, είναι η δημιουργία ενός βιώσιμου επαγγελματικού περιβάλλοντος.
Οι περιορισμένες ευκαιρίες χρηματοδότησης, προβολής, συνεργασιών και επαγγελματικής εξέλιξης αποτελούν εμπόδια που συχνά καλούνται να αντιμετωπίσουν οι νέοι δημιουργοί. Για την ίδια, είναι σημαντικό να ενισχυθεί η τοπική καλλιτεχνική κοινότητα, αλλά και να δημιουργηθούν περισσότερες γέφυρες ανάμεσα στην Κύπρο και το εξωτερικό.

Όσο για τη συμβουλή που θα έδινε σε κάποιον που επιθυμεί να ακολουθήσει μια αντίστοιχη διαδρομή, είναι να μη φοβάται τον πειραματισμό και να μην προσπαθεί να αντιγράψει όσα ήδη υπάρχουν. Πρόκειται, άλλωστε, για μια συμβουλή που δίνει και στους μαθητές της.
«Η καλλιτεχνική ταυτότητα δεν δημιουργείται από τη μια μέρα στην άλλη. Χτίζεται μέσα από την εμπειρία, τα λάθη, τους πειραματισμούς και τη συνεχή εξέλιξη».
Η μητρότητα και το νέο δημιουργικό κεφάλαιο στη ζωή της
Πέρα από την τέχνη, η Ιφιγένεια διανύει μια ιδιαίτερα σημαντική περίοδο και στην προσωπική της ζωή. Η πρόσφατη εμπειρία της μητρότητας έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τον κόσμο, τον χρόνο και τις ανθρώπινες σχέσεις, ανοίγοντας παράλληλα νέους δρόμους στην καλλιτεχνική της σκέψη.
Όπως εξομολογείται, η μητρότητα φέρνει μαζί της νέες συναισθηματικές εμπειρίες και μια διαφορετική αντίληψη της μνήμης, της σύνδεσης και της συνέχειας των γενεών. Όλα αυτά αισθάνεται πως θα αποτελέσουν μια αυθεντική πηγή έμπνευσης για τα επόμενα έργα της.

Μάλιστα, δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να δημιουργήσει μια νέα ενότητα έργων αφιερωμένη στη μητρότητα, στη δημιουργία και σε όσα αφήνουμε πίσω μας για τις επόμενες γενιές. Σημαντικό ρόλο στη ζωή της διαδραματίζει και η τέχνη ως οικογενειακή υπόθεση, αφού ο σύζυγός της εργάζεται επαγγελματικά ως ζωγράφος και muralist.
Τα επόμενα όνειρα και η επιθυμία να φέρει την τέχνη πιο κοντά στους ανθρώπους
Κοιτάζοντας προς το μέλλον, η Ιφιγένεια επιθυμεί να συνεχίσει να εξελίσσει την καλλιτεχνική της πρακτική και να δημιουργεί έργα που μπορούν να επικοινωνούν με ανθρώπους διαφορετικών πολιτισμών. Ένα από τα μεγαλύτερα όνειρά της είναι να αναπτύξει περισσότερα projects στον δημόσιο χώρο, συνεργαζόμενη με καλλιτέχνες, τοπικές κοινότητες και ανθρώπους που δραστηριοποιούνται στον χώρο της street art και της χειροτεχνίας.


Παράλληλα, θέλει να εξελίξει το THREADHOLD σε μια νέα ενότητα έργων που θα εξερευνά βαθύτερα την προσωπική εμπειρία, τη μνήμη και την ανθρώπινη σύνδεση. Στα σχέδιά της βρίσκεται επίσης η δημιουργία ενός project που θα συνδυάζει την υφαντική, την αστική τέχνη και την πολιτιστική ταυτότητα της Κύπρου, μέσα από συνεργασίες με κοινότητες και χωριά του νησιού.
Η ίδια αισθάνεται πως βρίσκεται στην αρχή μιας νέας προσωπικής και καλλιτεχνικής περιόδου, η οποία μπορεί να της προσφέρει μια εντελώς διαφορετική δημιουργική ματιά.


«Νιώθω ότι έχω ακόμη πολλά να ανακαλύψω και ίσως αυτή η νέα περίοδος της ζωής μου να μου δώσει μια εντελώς διαφορετική καλλιτεχνική ματιά», εξομολογείται.
Αυτό, συνοψίζει καλύτερα από οποιαδήποτε άλλη τη φιλοσοφία της, την πεποίθηση πως η τέχνη, όπως και η ζωή, δεν σταματά ποτέ να εξελίσσεται. Για την Ιφιγένεια, κάθε νήμα αποτελεί μια νέα δυνατότητα, κάθε έργο μια διαφορετική ιστορία και κάθε δημιουργία έναν τρόπο να συνδέσει το παρελθόν με το παρόν και το μέλλον.