Ο ιδρυτής της isnotgallery, Άντρος Ευσταθίου, μας μιλάει την έκθεση Temporary Forever – Προσωρινά για Πάντα, για τη δεκαετή αυτή διαδρομή της γκαλερί με τα ξενοδοχείο Almyra, τις ανθρώπινες σχέσεις που γεννήθηκαν μέσα από τη συνεργασία αυτή, τη σημασία της στήριξης των Κύπριων δημιουργών, για την συμμετοχή-έκπληξη του James Franco, αλλά και τη δική του αντίληψη για την τέχνη.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ Προσωρινά για Πάντα | Temporary Forever
Γιατί, όπως λέει ο ίδιος, η τέχνη δεν περιορίζεται σε ένα μουσείο ή έναν πίνακα, αλλά σε ένα ταξίδι, μια συζήτηση ή μια ανάμνηση που επιλέγουμε να κρατήσουμε για πάντα.
Η έκθεση «Προσωρινά για Πάντα» σηματοδοτεί δέκα χρόνια συνεργασίας ανάμεσα στην isnotgallery και το ξενοδοχείο Almyra. Πόσο σημαντική είναι αυτή η διαδρομή για εσάς και πώς εξελίχθηκε μέσα στα χρόνια;
Είναι σημαντικότατη, γιατί πρώτα από όλα είναι μία συνεργασία η οποία ξεφεύγει από τα στενά όρια του χώρου μιας γκαλερί και επεκτείνεται σε έναν χώρο, ο οποίος για εμάς την πρώτη φορά ήταν άγνωστος και ήταν μια πρόκληση στο να συνυπάρξουμε σε ένα ξένο χώρο. Και φυσικά, μέσα στα δέκα χρόνια ήρθε η εξέλιξη του, γιατί μάθαμε κι εμείς αρκετά πράγματα, το πώς μπορεί να στηθεί μια έκθεση σύγχρονης τέχνης σε ένα ξενοδοχείο, και ειδικά στο Almyra το οποίο ήταν και είναι από μόνο του ένα στολίδι αρχιτεκτονικής της δεκαετίας του εβδομήντα, η οποία μας ταιριάζει σαν isnotgallery. Και αυτό το πράγμα μας κάνει χαρούμενους γιατί μετά από δέκα χρόνια συνεργασίας βλέπουμε ότι εξελίχθηκε αρκετά καλά, αρκετά σωστά, ως εικόνα και ως ουσία.
Το Almyra έχει πλέον ταυτιστεί με αυτή την καλοκαιρινή συνάντηση της τέχνης. Πέραν ότι το ξενοδοχείο αποτελεί τον ιδανικό χώρο για τη φιλοξενία μιας εικαστικής έκθεσης, υπάρχει κάτι άλλο που σας δένει;
Πιστεύω μας έδεσαν και οι προσωπικές σχέσεις που έχω πλέον με την οικογένεια της Thanos Hotels, με τον κύριο Θάνο Μιχαηλίδη, την κυριά Νατάσα Μιχαηλίδη και την κυρία Άννα Μιχαηλίδη. Ήταν οι πρώτοι που αγκάλιασαν ζεστά το θέμα της συγκεκριμένης συνύπαρξής μας. Μας άφησαν δρόμους να περπατήσουμε, μας άφησαν το ξενοδοχείο τους, τον χώρο τους, το σπίτι τους, μας έδωσαν το ελεύθερο να κάνουμε αυτό που πιστεύουμε, χωρίς κανένα αντίκρισμα. Για εμάς αυτό ήταν το πιο σημαντικό. Οι άνθρωποι αυτοί ήταν απίστευτοι, συνεχίσουν να είναι απίστευτοι σε αυτόν τον τομέα, στηρίζουν χώρους και καλλιτέχνες.
Αγκάλιασαν το όνειρό σας.
Ναι, γιατί θυμάμαι όταν η κυρία Νατάσα ήρθε κοντά μας και συζητήσαμε για μια συνεργασία, να κάνουμε μαζί μια έκθεση το 2017, ήταν τότε που ήταν πολιτιστική πρωτεύουσα η Πάφος και ξυπνήσαμε κι εμείς λίγο δειλά – δειλά. Ήταν για εμάς ένα μεγάλο challenge να πάμε σε ένα χώρο που δεν ήταν δικό μας. Το σημαντικό όμως είναι αυτό – οι σχέσεις, οι προσωπικές, οι οποίες μετά από δέκα χρόνια εξελιχθήκαν, τους βλέπω πλέον φίλους μου, φανατικούς υποστηριχτές της όλης ιδέας και γενικότερα σαν ανθρώπους. Το σημαντικό για εμάς είναι αυτό, οι ανθρώπινες σχέσεις. Όλα τα άλλα έρχονται.
Temporary Forever είναι η φετινή θεματολογία της έκθεσης η οποία πραγματεύεται τη σχέση ανάμεσα στο εφήμερο και το διαρκές. Πιστεύετε ότι η τέχνη έχει τη δύναμη να «νικά» τον χρόνο;
Νομίζω ότι η τέχνη συνυπάρχει με τον χρόνο. Δηλαδή, δεν είναι κανόνας να υπάρχει ήττα ή νίκη, αλλά να συνυπάρχει. Πιστευώ ότι από τη στιγμή που δημιουργείται, είναι η φύση της τέτοια η οποία συνυπάρχει στο διαρκές.
Ποιοι καλλιτέχνες συμμετέχουν στη φετινή έκθεση;
Φέτος θα φιλοξενήσουμε δεκαεπτά καλλιτέχνες, όπου θα έχουμε και μια συμμετοχή από κάποιο αρκετά διάσημο καλλιτέχνη, τον James Franco, τον διάσημο χολιγουντιανό ηθοποιό, ο οποίος έχει μια συνεργασία με την Thanos Hotel και τις boutique Kult. Είχα την ευκαιρία να τον γνωρίσω όταν ήρθε στην Κύπρο για το promotion του brand του και έγινε το event εδώ στην isnotgallery. Tου πρότεινα λοιπόν μια συνεργασία αφού γνώριζα ότι ήταν καλλιτέχνης πέραν από ηθοποιός, σεναριογράφος και δέχθηκε με μεγάλη χαρά να συμμετάσχει σε αυτή την έκθεση στο Almyra.
Πόσο σημαντικό είναι προσωπικά και για εσένα αλλά και για την gallery να σε εμπιστευτεί ένας τόσο μεγάλος καλλιτέχνης ο οποίος έχει έρθει στην Κύπρο για πρώτη φορά και όλες του οι περισσότερες του συνεργασίες έχουν γίνει στην Αμερική, στο Λος Άντζελες;
Τεράστιο πράγμα. Μιλούμε για έναν καλλιτέχνη όπου τα έργα του εκτίθονται σε διάφορες φουάρ του εξωτερικού και εκπροσωπούνται από μεγάλες γκαλερί. Πιστεύω ο James Franco «έπιασε» το vibe της γκαλερί και το πως λειτουργεί. Για εμάς είναι πολύ σημαντικό να τον εκθέσουμε στην έκθεση στο Almyra, μαζί με άλλους δεκαέξι Κύπριους και Έλληνες καλλιτέχνες. Είναι ένα μεγάλο challenge.
Υπάρχουν νέοι και ανερχόμενοι Κύπριοι δημιουργοί ανάμεσα στους συμμετέχοντες. Έχετε ξεχωρίσει κάποιο λίγο ιδιαίτερα;
Γενικά οι καλλιτέχνες τους οποίους εκπροσωπούμε και υποστηρίζουμε, το κάνουμε γιατί πρώτα απ’ όλα είναι εξαιρετικό το έργο τους και εξαιρετικοί ως άνθρωποι. Είναι πολύ σημαντικό οι προσωπικές σχέσεις για εμάς. Αν για παράδειγμα αναφέρω τον Αντρέα Σκουφάρη, έναν εξαιρετικά νέο καλλιτέχνη, ο οποίος τα τελευταία πέντε χρόνια δημιουργεί απίστευτα έργα τέχνης, ζωγραφικά και κεραμικά. Η Μαρία Κοφτερού η οποία τώρα είναι ξανά για δεύτερη χρονιά στην Ιαπωνία με διάφορα residence της, η οποία δημιουργεί εκεί έργα τέχνες, drawings πάνω σε Ιαπωνικά χαρτιά και είχε τελευταίος μια ατομική έκθεση στην isnotgallery. Αυτούς τους καλλιτέχνες που έχουν κάτι ιδιαίτερο, τους θέλουμε, να τους προσέχουμε και να τους προβάλλουμε γιατί πιστευώ ότι είναι γενιά που κάποια στιγμή μετά από δέκα – δεκαπέντε χρόνια θα γραφτεί ότι σε αυτήν την γενιά υπάρχουν εξαιρετικοί καλλιτέχνες και πρέπει το κοινό να τους αγοράσει. Και εμείς τους προτείναμε δέκα χρόνια πριν. Αυτό είναι σημαντικό για μας!
Είναι η επόμενη μου ερώτηση. Πόσο σημαντικό είναι για έναν επιμελητή να δίνει βήμα και προβολή κυρίως στους Κύπριους καλλιτέχνες, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που η πολιτιστική ταυτότητα αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία;
Κοίτα πρέπει να έχουμε μια ταυτότητα και σαν γκαλερί πρέπει να προβάλλουμε το δυνατό κυπριακό στοιχείο στην τέχνη, ώστε μέσα από τους πολλούς καλλιτέχνες που βλέπουμε, να επιλέγουμε αυτούς που πιστεύουμε ότι μέσα στα επόμενα χρόνια θα εξελιχθούν. Και αυτό θέλουμε να προβάλλουμε, τους καλλιτέχνες οι οποίοι πραγματικά έχουν ένα δυνατό στοιχείο, μπορεί να έχουν και ένα δυνατό κυπριακό δυνατό στοιχείο μέσα στην τέχνη τους.
Πιστεύετε ότι η Κύπρος στηρίζει επαρκώς τους ανθρώπους της τέχνης ή υπάρχουν ακόμη πολλά βήματα που πρέπει να γίνουν;
Πάντα πρέπει να υπάρχουν προσπάθειες από την εκάστοτε κυβέρνηση για να υποστηρίξει τον πολιτισμό. Όμως, δεν θέλω να ξεχνούμε ότι από τη στιγμή που επιλέγεις να γίνεις καλλιτέχνης, ότι η επιλογή σου είναι να ακολουθήσεις έναν δρόμο καλλιτεχνικό, υπάρχει αυτό το «βάσανο», υπάρχει η τεράστια καθημερινή προσπάθεια γιατί έτσι είναι. Όπου και ζήσεις, ακόμη και στην Αμερική οι καλλιτέχνες πάντα έχουν το θέμα του βιοπορισμού, πόσο μάλλον στην Κύπρο που είμαστε ένας μικρός χώρος, ο κόσμος είναι λίγος ο οποίος μάλιστα δεν ασχολείται ιδιαίτερα με τον πολιτισμό και τις τέχνες. Ασχολούνται να μην είμαι απόλυτος, ένα μικρό κομμάτι πληθυσμού, για αυτό λέω είναι δύσκολο για τους καλλιτέχνες. Και αυτό προσπαθούμε εμείς ως γκαλερί να τους προωθούμε, ώστε να έχουν ένα εισόδημα, ένα οικονομικό όφελος. Αλλά δεν παύει να είναι δύσκολο. Και σίγουρα ένας καλλιτέχνης, ειδικά στην Κύπρο, πρέπει να δουλεύει παράλληλα, είτε στο δημόσιο, ως καθηγητής, είτε στο ιδιωτικό τομέα. Εκτός από τα μεγάλα ονόματα, όλοι κάνουν δεύτερες, τρίτες δουλειές. Δεν θέλω να είμαστε ξεκάθαροι σε αυτό το θέμα.
«Προσωρινά για Πάντα». Υπάρχει κάποιο έργο που έχετε ξεχωρίσει, που σας άγγιξε προσωπικά για κάποιο λόγο;
Δεν ξέρω, στο κάθε έργο βρίσκω κάτι το οποίο αγγίζει εμένα. Τα έργα που βλέπουμε εδώ του SIMEK, αγγίζουν εμένα. Τώρα, γιατί αγγίζουν; Γιατί, αν πας κοντά και προσέξεις, υπάρχει μια στρώση από άμμο. Δηλαδή, υπάρχει αυτό, ότι πηγαίνω κοντά σε έναν έργο και θέλω να το ανακαλύψω. Όταν το είδα για πρώτη φορά δεν το πρόσεξα, προσπαθούσα να το ανακαλύψω. Ένα στοιχείο αρκετά όμορφο. Φεύγουμε από αυτό το έργο, που θυμίζει μια ελληνικότητα, είναι από Έλληνα καλλιτέχνη και πηγαίνουμε σε έργα που επέλεξα από τον James Franco και βλέπουμε ότι τα έργα του έχουν τεράστια διαφορά. Μια pop culture, τελείως αμερικάνικο. Μετά έχω δυο υπέροχα έργα του Σάββα Χριστοδουλίδη, ένα από τους σημαντικότερους σύγχρονους Κύπριους καλλιτέχνες με καριέρα και στο εξωτερικό. Είναι κομμάτια για μένα, κομμάτια που πιάνω από το κάθε έργο και για αυτό η επιλογή ξεκινά από πολλές μήνες πριν. Βλέπω, απορρίπτω, βλέπω, απορρίπτω, βλέπω, απορρίπτω, γιατί θέλω να δέσουν όλα όμορφα, πρέπει να έργα να συνομιλούν μεταξύ τους. Δεν μπορείς απλά να πιάνεις έναν χώρο, ένα ξενοδοχείο και να βάζεις έργα μέσα. Γίνεται σοβαρή προσπάθεια να έχουμε το τελικό αποτέλεσμα για να το εκλάβεις κι εσύ μετά ως θεατής. Ότι όλο αυτό μου κάνει κάτι όμορφο.
Αν έπρεπε να περιγράψετε την έκθεση με τρεις μόνο λέξεις, ποιες θα ήταν αυτές;
Προσωρινά για Πάντα! (γέλια)
“Προσωρινά για Πάντα”. Είναι τελικά μια αντίφαση ή μήπως ο πιο αληθινός τρόπος να περιγράψει κανείς το καλοκαίρι, την τέχνη και τις αναμνήσεις που αφήνουν μέσα μας;
Νομίζω ότι αυτός ο τίτλος χαρακτηρίζει γενικά την καθημερινότητα και την ζωής μας. Είναι κάτι προσωρινό αλλά ξέρεις πάντα ότι αυτό το προσωρινό κάτι σου αφήνει, το οποίο κουβαλάς μετά.
Αναμνήσεις για πάντα.
Ναι, δηλαδή κουβαλάς το. Δεν είναι πάρα πολύ ωραίο;
Πώς βλέπετε το μέλλον της Isnotgallery και αυτής της συνεργασίας με το Almyra; Μπορούμε να μιλάμε για έναν θεσμό που θα συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια;
Νομίζω πλέον είναι θεσμός μετά από τόσα χρόνια. Την αναζητούμε κι εμείς ως Isnotgallery, αλλά την αναζητούν οι ίδιοι οι ιδιοκτήτες της Thanos Hotels. Είναι σαν μετά από ένα χειμώνα, μια μακρά περίοδο που συναντιόμαστε ξανά δύο φίλοι και να λέμε ξανά τα νέα μας. Είναι επειδή μέσα από την έκθεση και συνύπαρξη μας έρχονται κοντά ο κόσμους, ξανασυναντιόμαστε.
Μια καλοκαιρινή συνάντηση που όλοι αναμένουμε.
Ναι την περιμένουμε όλοι!
Θα κλείσω την συζήτηση μας με μια κλισέ ερώτηση: Τι είναι τέχνη για εσάς;
Δεν θα σου απαντήσω με ένα στεγνό όρο, να αναλύσω τι είναι τέχνη. Για μένα η τέχνη είναι κάτι τι το οποίο αφορά εμένα προσωπικά. Δηλαδή το αφορά εμένα προσωπικά μπορεί να είναι ένα έργο τέχνης, ένα μουσείο. Αλλά γενικά εμένα είναι καθημερινά με τέχνη. Μπορεί να είναι ένα φαγητό, ένα ταξίδι, μία ανάμνηση, μία συζήτηση. Νομίζω έτσι βλέπω την τέχνη. Κάτι χωρίς να του βάζου πλαίσια και αυτό που κάνουμε σήμερα και συζητούμε μεταξύ μας και το setup που κάνουμε για να κάνουμε τη συνέντευξη θεωρώ ότι είναι ένα είδος τέχνης. Είναι κάτι το οποίο εξελίξει το τετριμμένο. Έχει κάποια πλαίσια, αλλά είναι πιο τεχνικά, πιο όμορφα, πιο σωστά αισθητικά. Θέλω να υπάρχουν μέσα αυτοί οι όροι γενικά, σημαδεύουν την ζωή, το γύρω και το είναι μου. Κάτι που αντιλαμβάνεται ο καθένας.
Σε ευχαριστούμε πολύ για τον χρόνο σας.
Εγώ! Τα λέμε ξανά το Σάββατο 25 Ιουλίου στο ξενοδοχείο Almyra.
Πληροφορίες έκθεσης «Προσωρινά για Πάντα | Temporary Forever»:
Εγκαίνια: Σάββατο, 25 Ιουλίου 2026, 20:30
Διάρκεια: 25 Ιουλίου – 6 Σεπτεμβρίου 2026
Χώρος: Almyra Hotel, Πάφος
Διοργάνωση: isnotgallery × Almyra
Επιμέλεια: Άντρος Ευσταθίου
