Στις 8 Σεπτεμβρίου 2022, η Βρετανία αποχαιρέτησε τη Queen Elizabeth II, τη μακροβιότερη μονάρχη στην ιστορία της χώρας. Η βασίλισσα πέθανε σε ηλικία 96 ετών στο Balmoral Castle, έχοντας συμπληρώσει περισσότερα από 70 χρόνια στον θρόνο.
Ο θάνατός της δεν σηματοδότησε απλώς το τέλος μιας μακράς βασιλείας. Έκλεισε έναν ιστορικό κύκλο. Η Elizabeth II είχε ανέβει στον θρόνο σε έναν κόσμο που ελάχιστα θύμιζε τον 21ο αιώνα και παρέμεινε στη θέση της ενώ η Βρετανία, η Ευρώπη και η ίδια η έννοια της μοναρχίας άλλαζαν δραματικά.
Στα χρόνια της βασιλείας της συνεργάστηκε με 15 Βρετανούς πρωθυπουργούς, από τον Winston Churchill έως τη Liz Truss. Παράλληλα, συναντήθηκε με περισσότερους από 110 προέδρους και πρωθυπουργούς που επισκέφθηκαν επίσημα το Ηνωμένο Βασίλειο.
Η τελευταία επίσημη συνάντησή της πραγματοποιήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2022 στο Balmoral, όταν υποδέχθηκε τη νέα πρωθυπουργό της χώρας, Liz Truss. Δύο ημέρες αργότερα, η ζωή της θα περνούσε οριστικά στην ιστορία.
Από την Elizabeth Windsor στη Βασίλισσα
Η Elizabeth Alexandra Mary Windsor γεννήθηκε στις 21 Απριλίου 1926 και, σύμφωνα με τη σειρά διαδοχής της εποχής, δεν αναμενόταν αρχικά να γίνει μονάρχης.
Η πορεία της άλλαξε δραματικά το 1936, όταν ο θείος της, King Edward VIII, παραιτήθηκε από τον θρόνο προκειμένου να παντρευτεί την Αμερικανίδα Wallis Simpson.
Με την παραίτησή του, ο πατέρας της Elizabeth έγινε King George VI. Η νεαρή πριγκίπισσα βρέθηκε έτσι ξαφνικά στο επίκεντρο της διαδοχής και άρχισε να προετοιμάζεται για έναν ρόλο που δεν είχε σχεδιαστεί αρχικά για εκείνη.
Η παιδική της ηλικία συνδέθηκε πλέον άμεσα με το καθήκον. Εκπαιδεύτηκε κατ’ οίκον, με έμφαση στην ιστορία, τις γλώσσες και τη μουσική, ενώ κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου εκπαιδεύτηκε στην οδήγηση και τη συντήρηση οχημάτων.
Ήταν μια πρώιμη εμπειρία που θα διαμόρφωνε σε μεγάλο βαθμό την αντίληψή της για τη δημόσια υπηρεσία.
Ο Prince Philip και η οικογένεια
Στις 9 Ιουλίου 1947 ανακοινώθηκε ο αρραβώνας της Elizabeth με τον Philip Mountbatten, πρώην Prince Philip of Greece and Denmark, ο οποίος είχε γεννηθεί στην Κέρκυρα.
Το ζευγάρι παντρεύτηκε στις 20 Νοεμβρίου 1947 στο Westminster Abbey. Μία ημέρα πριν από τον γάμο, ο George VI είχε απονείμει στον Philip τον τίτλο του Duke of Edinburgh.
Μαζί απέκτησαν τέσσερα παιδιά: τον Charles, την Anne, τον Andrew και τον Edward.
Ο Prince Philip υπήρξε η σταθερότερη προσωπική παρουσία στη ζωή της Elizabeth. Ήταν ο άνθρωπος που τη γνώριζε πριν από το Στέμμα και παρέμεινε δίπλα της σε μια βασιλεία που περιλάμβανε τεράστιες πολιτικές, κοινωνικές και οικογενειακές αλλαγές.
Ο θάνατός του, στις 9 Απριλίου 2021, αποτέλεσε ένα από τα βαθύτερα προσωπικά πλήγματα των τελευταίων χρόνων της ζωής της.
Η στέψη που έφερε τη μοναρχία στη νέα εποχή
Η Elizabeth έγινε βασίλισσα στις 6 Φεβρουαρίου 1952, μετά τον θάνατο του πατέρα της, King George VI. Εκείνη την περίοδο βρισκόταν σε επίσημη περιοδεία στην Κένυα και επέστρεψε στη Βρετανία πλέον ως μονάρχης.
Η στέψη πραγματοποιήθηκε στις 2 Ιουνίου 1953 στο Westminster Abbey και αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα τελετουργικά γεγονότα του 20ού αιώνα.
Ήταν η πρώτη βρετανική στέψη που μεταδόθηκε τηλεοπτικά. Περίπου 27 εκατομμύρια άνθρωποι παρακολούθησαν την τελετή στη Βρετανία, ενώ άλλα 11 εκατομμύρια την άκουσαν από το ραδιόφωνο.
Η εικόνα της νεαρής βασίλισσας μέσα στο Westminster Abbey, περιτριγυρισμένη από το τελετουργικό, τα κοσμήματα και τα σύμβολα αιώνων μοναρχικής παράδοσης, έμελλε να γίνει μία από τις χαρακτηριστικότερες εικόνες του 20ού αιώνα.
Η στέψη πραγματοποιήθηκε στις 2 Ιουνίου 1953 στο Westminster Abbey και αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα τελετουργικά γεγονότα του 20ού αιώνα.
Όμως πίσω από τη μεγαλοπρέπεια υπήρχε μια ξεκάθαρη προσωπική δέσμευση.
Η Elizabeth αντιμετώπιζε τη μοναρχία πρωτίστως ως καθήκον. Η υπόσχεση που έδωσε στην αρχή της βασιλείας της —ότι θα αφιέρωνε τη ζωή της στην υπηρεσία των ανθρώπων— αποτέλεσε ουσιαστικά το προσωπικό της credo.
Μια βασίλισσα ανάμεσα σε 15 πρωθυπουργούς
Η διάρκεια της βασιλείας της είναι δύσκολο να γίνει αντιληπτή χωρίς το ιστορικό της πλαίσιο.
Η Elizabeth II ξεκίνησε τη βασιλεία της στην εποχή του Winston Churchill και την ολοκλήρωσε στην εποχή της Liz Truss. Ανάμεσά τους μεσολάβησαν 13 ακόμη πρωθυπουργοί, από τον Anthony Eden και τη Margaret Thatcher έως τον Tony Blair και τον Boris Johnson.
Η σχέση της με τους πρωθυπουργούς παρέμενε ιδιωτική και θεσμική. Οι εβδομαδιαίες ακροάσεις της αποτελούσαν ένα από τα σταθερότερα στοιχεία του βρετανικού πολιτικού συστήματος, ενώ η ίδια διατήρησε σε όλη τη διάρκεια της βασιλείας της την πολιτική της ουδετερότητα.
Αυτό ήταν ίσως ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της δύναμής της: δεν χρειαζόταν να πρωταγωνιστεί πολιτικά για να αποτελεί σταθερό σημείο αναφοράς.
Το «annus horribilis» και η κρίση της Diana
Το 1992 έμεινε στην ιστορία ως μία από τις πιο δύσκολες χρονιές της βασιλείας της.
Τρία από τα παιδιά της αντιμετώπιζαν σοβαρές συζυγικές κρίσεις ή χωρισμούς, ενώ πυρκαγιά στο Windsor Castle προκάλεσε σημαντικές καταστροφές.
Η ίδια περιέγραψε τη χρονιά ως «annus horribilis», μια φράση που έκτοτε συνδέθηκε άρρηκτα με εκείνη την περίοδο.
Πέντε χρόνια αργότερα, η μοναρχία βρέθηκε αντιμέτωπη με μια ακόμη μεγαλύτερη δοκιμασία.
Ο θάνατος της Diana, Princess of Wales, σε τροχαίο δυστύχημα στο Παρίσι το 1997 προκάλεσε ένα πρωτοφανές κύμα δημόσιας συγκίνησης. Η αρχική στάση της βασιλικής οικογένειας, η οποία παρέμεινε στο Balmoral, προκάλεσε έντονη κριτική.
Η Elizabeth τελικά επέστρεψε στο Buckingham Palace και απευθύνθηκε τηλεοπτικά στο βρετανικό κοινό, αναγνωρίζοντας το τεράστιο πένθος που είχε προκαλέσει ο θάνατος της Diana.
Ήταν μια κρίσιμη στιγμή για τη σύγχρονη μοναρχία και ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η Elizabeth χρειάστηκε να ισορροπεί ανάμεσα στην παράδοση και στις απαιτήσεις μιας κοινωνίας που άλλαζε ταχύτατα.
Το ιστορικό ρεκόρ
Στις 9 Σεπτεμβρίου 2015, η Elizabeth II ξεπέρασε τη Queen Victoria και έγινε η μακροβιότερη μονάρχης στην ιστορία του Ηνωμένου Βασιλείου.
Το 2022 συμπλήρωσε 70 χρόνια στον θρόνο, γιορτάζοντας το Platinum Jubilee, Η διάρκεια δεν ήταν, ωστόσο, το μοναδικό στοιχείο που έκανε τη βασιλεία της ιστορική.
Η διάρκεια δεν ήταν, ωστόσο, το μοναδικό στοιχείο που έκανε τη βασιλεία της ιστορική.
Η Elizabeth II έγινε ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα πρόσωπα στον κόσμο, ταξίδεψε εκτενώς, υποδέχθηκε ηγέτες, εκπροσώπησε τη Βρετανία σε αμέτρητες επίσημες περιστάσεις και συνδέθηκε με περισσότερους από 500 οργανισμούς και φιλανθρωπικούς φορείς ως Patron ή President.
Η γυναίκα πίσω από το Στέμμα
Πίσω από το αυστηρό πρωτόκολλο υπήρχε μια γυναίκα με ιδιαίτερες προσωπικές αδυναμίες.
Η Elizabeth αγαπούσε βαθιά τα άλογα και την ιππασία, ενώ τα corgis της έγιναν σχεδόν εξίσου αναγνωρίσιμα με την ίδια. Είχε επίσης μια πλευρά με έντονο χιούμορ, η οποία αποκαλυπτόταν περιστασιακά όταν επέλεγε να απομακρυνθεί από το αυστηρό βασιλικό πρωτόκολλο.
Το 2012, κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του Λονδίνου, συμμετείχε μαζί με τον Daniel Craig σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά τηλεοπτικά στιγμιότυπα της βασιλείας της, υποδυόμενη ουσιαστικά τον εαυτό της σε μια κινηματογραφική εισαγωγή με τον James Bond.
Η εικόνα ήταν αποκαλυπτική: πίσω από τη θεσμική αυστηρότητα υπήρχε μια μονάρχης που κατανοούσε τη δύναμη της εικόνας, της σύγχρονης επικοινωνίας και —όχι λιγότερο σημαντικό— του αυτοσαρκασμού.
Μια μοναρχία που έμαθε να προσαρμόζεται
Η Elizabeth II παρέμεινε επί δεκαετίες σύμβολο συνέχειας, αλλά αυτό δεν σήμαινε ότι αγνόησε την αλλαγή.
Κατά τη διάρκεια της πανδημίας του COVID-19, τον Απρίλιο του 2020, απευθύνθηκε στον βρετανικό λαό σε μια περίοδο πρωτοφανούς αβεβαιότητας. Η παρέμβασή της είχε τον χαρακτήρα που χαρακτήριζε και ολόκληρη τη βασιλεία της: ψυχραιμία, συνέχεια και αίσθηση καθήκοντος.
Ακόμη και σε προχωρημένη ηλικία συνέχισε να πραγματοποιεί επίσημες συναντήσεις και να ασκεί τα καθήκοντά της. Η δημόσια εικόνα της παρέμενε προσεκτικά συνδεδεμένη όχι με την προσωπική της φιλοδοξία, αλλά με την ιδέα της υπηρεσίας.
Η τελευταία ημέρα στο Balmoral
Στις 6 Σεπτεμβρίου 2022, στο Balmoral, η Elizabeth II υποδέχθηκε τη Liz Truss, η οποία μόλις είχε αναλάβει πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου. Ήταν η τελευταία επίσημη συνάντηση της βασίλισσας.
Δύο ημέρες αργότερα, στις 8 Σεπτεμβρίου, το Buckingham Palace ανακοίνωσε ότι οι γιατροί της ανησυχούσαν για την κατάσταση της υγείας της και είχαν συστήσει να παραμείνει υπό ιατρική παρακολούθηση στο Balmoral.
Λίγες ώρες αργότερα, η Queen Elizabeth II έφυγε από τη ζωή ήσυχα στο Balmoral.
Η ανακοίνωση έβαλε τέλος σε μια βασιλεία επτά δεκαετιών και ενεργοποίησε αμέσως τη διαδοχή. Ο γιος της, Charles, έγινε King Charles III.
Στις 19 Σεπτεμβρίου 2022 πραγματοποιήθηκε η κρατική κηδεία της στο Westminster Abbey, παρουσία αρχηγών κρατών, μελών βασιλικών οικογενειών και υψηλόβαθμων εκπροσώπων από ολόκληρο τον κόσμο.
Αργότερα την ίδια ημέρα, η Elizabeth ενταφιάστηκε στο St George’s Chapel, στο Windsor Castle, μαζί με τον σύζυγό της, Prince Philip.
Η κληρονομιά μιας μοναδικής βασιλείας
Η Elizabeth II δεν έζησε απλώς μέσα σε μια εποχή· έγινε το ίδιο το σημείο αναφοράς της.
Από μια νεαρή πριγκίπισσα που δεν προοριζόταν αρχικά να γίνει βασίλισσα εξελίχθηκε σε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες προσωπικότητες της σύγχρονης ιστορίας.
Είδε αυτοκρατορίες να μετασχηματίζονται, την Ευρώπη να επαναπροσδιορίζεται, την τεχνολογία να αλλάζει ριζικά την καθημερινότητα και τη βρετανική κοινωνία να περνά από τη μεταπολεμική εποχή στη σύγχρονη ψηφιακή πραγματικότητα.
Και μέσα σε όλα αυτά, επέλεξε να παραμείνει σταθερή.
Η βασιλεία της δεν χαρακτηρίστηκε από μεγάλες πολιτικές παρεμβάσεις ή προσωπικές φιλοδοξίες. Η δύναμή της βρισκόταν περισσότερο στη διάρκεια, στη συνέπεια και στην ικανότητα να αποτελεί ένα σταθερό θεσμικό σημείο αναφοράς ενώ όλα γύρω της άλλαζαν.
Η τελευταία της πράξη πραγματοποιήθηκε στο Balmoral, όμως η ιστορική της διαδρομή είχε ήδη αποκτήσει μια θέση που δύσκολα θα επαναληφθεί.
Η Queen Elizabeth II δεν ήταν απλώς η μακροβιότερη μονάρχης της Βρετανίας.
Ήταν η βασίλισσα που κυβέρνησε για τόσο μεγάλο διάστημα, ώστε για εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο η ίδια η εικόνα της μοναρχίας να είναι συνυφασμένη με το πρόσωπό της.
***Φωτογραφία εξώφυλλου: PINTEREST
