Υπάρχουν στιγμές στην πορεία ενός καλλιτέχνη που λειτουργούν σαν επιβεβαίωση πως η δημιουργία μπορεί πράγματι να ξεπεράσει σύνορα. Για τη Στέλλα Παπά, μία τέτοια στιγμή έρχεται φέτος στο Λονδίνο, όπου η Κύπρια εικαστικός συμμετέχει στη «Women in Art Biennale London 2026», αποτελώντας τη μοναδική εκπρόσωπο από την Κύπρο αλλά και την Ελλάδα στη σημαντική διεθνή διοργάνωση.
Η διάκριση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς είναι η πρώτη φορά που Κύπρια εικαστικός επιλέγεται για τη συγκεκριμένη Biennale. Ανάμεσα σε εκατοντάδες δημιουργούς, η Στέλλα Παπά κατάφερε να ξεχωρίσει με μια εικαστική ταυτότητα που βασίζεται στο συναίσθημα, στα έντονα χρώματα, στις γεωμετρικές φόρμες και στα πρόσωπα που μοιάζουν να αφηγούνται ιστορίες χωρίς να χρειάζονται λέξεις.
Στο εμβληματικό Chelsea Old Town Hall, όπου συναντώνται περίπου 150 γυναίκες καλλιτέχνιδες από περισσότερες από 50 χώρες, παρουσιάζει το έργο «The Shape of Longing» («Το Σχήμα της Λαχτάρας»), μεταφέροντας στον καμβά ένα από τα πιο δύσκολα συναισθήματα να περιγραφούν, εκείνη την προσμονή για κάτι που επιθυμούμε, αλλά βρίσκεται ακόμη μακριά.
Η Biennale, αφιερωμένη στη γυναικεία δημιουργία, πραγματοποιείται από τις 20 έως τις 23 Αυγούστου στο Chelsea Old Town Hall του Λονδίνου, συγκεντρώνοντας περίπου 150 γυναίκες καλλιτέχνιδες από περισσότερες από 50 χώρες.
Με αφορμή αυτή τη σημαντική διεθνή παρουσία, η Στέλλα Παπά μιλά αποκλειστικά στο HELLO! για τη στιγμή που έμαθε ότι επιλέχθηκε, την ιστορία πίσω από το έργο της, τη γοητεία που ασκούν πάνω της τα ανθρώπινα πρόσωπα, τη διαφορετική επαγγελματική της καθημερινότητα στον χώρο των Οικονομικών και το μεγάλο όνειρο να δει την τέχνη της να ταξιδεύει ακόμη πιο μακριά.
Για την ίδια, ωστόσο, η παρουσία στο Λονδίνο δεν αφορά μόνο μια προσωπική επιτυχία. «Νιώθω ότι δεν ταξιδεύει μόνο η δική μου τέχνη, αλλά μαζί της ταξιδεύει και ένα κομμάτι της Κύπρου. Είναι μεγάλη χαρά να μπορώ, μέσα από τη ζωγραφική μου, να δίνω μια μικρή αλλά ουσιαστική παρουσία της χώρας μου στον διεθνή εικαστικό χάρτη», μας λέει, περιγράφοντας τη συγκίνηση αλλά και την ευθύνη που αισθάνεται εκπροσωπώντας τη χώρα της στο εξωτερικό.
Η στιγμή που έμαθε ότι είχε επιλεγεί ήταν από εκείνες που, όπως παραδέχεται, χρειάζονται χρόνο για να γίνουν πραγματικότητα στο μυαλό σου. «Ένιωσα πραγματικά μεγάλη χαρά και συγκίνηση. Ήταν από εκείνες τις στιγμές που χρειάζεσαι λίγα δευτερόλεπτα για να συνειδητοποιήσεις ότι κάτι που ονειρεύτηκες γίνεται πραγματικότητα», αναφέρει.
Περισσότερο, όμως, από τον τίτλο μιας διεθνούς συμμετοχής, εκείνο που την άγγιξε ήταν η διαπίστωση πως η δουλειά της μπορεί να επικοινωνήσει με ανθρώπους έξω από τα γεωγραφικά όρια μέσα στα οποία δημιουργήθηκε.
«Η πρώτη μου σκέψη ήταν πόσο όμορφο είναι η δουλειά σου να βρίσκει χώρο και ανταπόκριση πέρα από τα σύνορα της χώρας σου».
«The Shape of Longing»: Όταν η λαχτάρα αποκτά μορφή
Το έργο με το οποίο παρουσιάζεται στο Λονδίνο έχει ήδη από τον τίτλο του κάτι βαθιά συναισθηματικό. Το «The Shape of Longing» γεννήθηκε από την προσπάθειά της να μεταφράσει εικαστικά κάτι άυλο, εκείνη την αίσθηση προσμονής για κάτι που βρίσκεται μακριά ή ίσως δεν έχει υπάρξει ακόμη.
«Δεν ήθελα να παρουσιάσω τη λαχτάρα ως μια απλή ανθρώπινη ανάγκη, αλλά ως κάτι που παίρνει μορφή μέσα μας», εξηγεί.
Έτσι, γραμμές, φόρμες και χρώματα γίνονται διαφορετικές εκφάνσεις του ίδιου συναισθήματος. Άλλωστε, αυτή η μετατροπή του εσωτερικού κόσμου σε εικόνα βρίσκεται στον πυρήνα της δουλειάς της. Η προσωπική της αισθητική διαμορφώθηκε σταδιακά, μέσα από πειραματισμούς και την επιθυμία να απομακρυνθεί από τα όρια της πιστής, ρεαλιστικής απεικόνισης.
Ο κυβισμός της έδωσε, όπως λέει, «την ελευθερία να “σπάσει” τη μορφή και να τη δημιουργήσει ξανά», ενώ η ασυμμετρία απέκτησε κεντρική θέση στο έργο της.
«Πιστεύω ότι η ομορφιά δεν βρίσκεται πάντα στην τελειότητα ή στην ισορροπία. Πολλές φορές βρίσκεται ακριβώς στην ατέλεια και στην αντίθεση», αποκαλύπτει.
Τα πρόσωπα, τα βλέμματα και οι ιστορίες που δεν λέγονται
Τα ανθρώπινα πρόσωπα επανέρχονται συχνά στους πίνακές της, όχι όμως ως μια άσκηση πιστής αναπαράστασης. Για τη Στέλλα, ένα πορτρέτο μπορεί να λειτουργήσει ως ψυχογράφημα.
«Το πρόσωπο είναι για μένα ένας ολόκληρος κόσμος. Με γοητεύει ιδιαίτερα το βλέμμα, γιατί πιστεύω ότι μέσα σε αυτό μπορεί να κρύβεται μια ολόκληρη ιστορία», εξηγεί.
Δεν την ενδιαφέρουν μόνο τα χαρακτηριστικά ενός προσώπου, αλλά το συναίσθημα, οι σκέψεις και κυρίως οι «σιωπές» του. Γι’ αυτό και τα πορτρέτα της συχνά λειτουργούν περισσότερο ως προσωποποιήσεις μιας ψυχικής κατάστασης παρά ως πιστές αναπαραστάσεις.
Ξεχωριστή θέση στη δουλειά της έχουν τα πορτρέτα του ηθοποιού Τάσου Νούσια, του οποίου η εκφραστικότητα έχει αποτελέσει επανειλημμένα πηγή έμπνευσης. Μέσα από το ίδιο πρόσωπο, όπως εξηγεί, μπορεί κάθε φορά να αναζητήσει μια εντελώς διαφορετική συναισθηματική ιστορία.
Από τον κόσμο των Οικονομικών στον καμβά
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην ιστορία της έχει το γεγονός ότι οι σπουδές και η επαγγελματική της καθημερινότητα βρίσκονται στον χώρο των Οικονομικών, έναν κόσμο που εκ πρώτης όψεως μοιάζει αρκετά μακριά από την ελευθερία του καμβά.
Ίσως, όμως, αυτή ακριβώς η αντίθεση να έκανε την τέχνη ακόμη πιο απαραίτητη για εκείνη. «Η ζωγραφική έγινε για μένα ένας τρόπος ελευθερίας», παραδέχεται. «Με τον χρόνο κατάλαβα ότι δεν ήταν απλώς ένα χόμπι ή ένας τρόπος να περνώ δημιουργικά τον ελεύθερο χρόνο μου. Ήταν κάτι πολύ βαθύτερο».
Η ζωγραφική έγινε τελικά ο δικός της τρόπος να εκφράζει όλα εκείνα που δεν μπορούν πάντοτε να ειπωθούν.
Η τέχνη ως κοινός κώδικας με τη δίδυμη αδελφή της
Την αγάπη για τη δημιουργία μοιράζεται και με τη δίδυμη αδελφή της, Μαρία Παπά. Παρότι οι δύο τους έχουν διαφορετική εικαστική ταυτότητα, η τέχνη αποτελεί έναν ακόμη κοινό κώδικα επικοινωνίας μεταξύ τους. Συζητούν, ανταλλάσσουν απόψεις και πολλές φορές προσεγγίζουν με εντελώς διαφορετικό τρόπο την ίδια ιδέα. Εκεί ακριβώς βρίσκεται και το ενδιαφέρον.
«Δεν προσπαθούμε να μοιάσουμε η μία στην άλλη, αντίθετα, χαιρόμαστε που η καθεμία έχει τη δική της φωνή», τονίζει.
Πόσο δύσκολο είναι να ακουστεί ένας Κύπριος καλλιτέχνης στο εξωτερικό;
Η διεθνής αναγνώριση μπορεί να είναι συναρπαστική, ο δρόμος προς αυτήν όμως δεν είναι πάντα εύκολος, ιδιαίτερα για έναν δημιουργό που ξεκινά από μια μικρή χώρα όπως η Κύπρος. Η ίδια δεν ωραιοποιεί την πραγματικότητα: «Ένας καλλιτέχνης δεν πρέπει να περιμένει απλώς να τον ανακαλύψουν. Πρέπει να δημιουργεί, να εξελίσσεται και να διεκδικεί τη θέση του», επισημαίνει.
Χρειάζονται, όπως λέει, επιμονή, συνέπεια και πίστη σε αυτό που δημιουργείς. Κάθε διεθνής παρουσία, όμως, έχει για εκείνη και μια ευρύτερη σημασία, αποτελεί ένα ακόμη μικρό βήμα ώστε η κυπριακή τέχνη να αποκτά μεγαλύτερη ορατότητα εκτός συνόρων.
Επόμενος σταθμός, το Εδιμβούργο
Μετά το Λονδίνο, η διεθνής πορεία της συνεχίζεται τον Οκτώβριο. Στις 23 και 24 Οκτωβρίου 2026 θα συμμετάσχει στο Greyfriars Edinburgh Art Fair, στην ιστορική Greyfriars Kirk στην Παλιά Πόλη του Εδιμβούργου. Τέσσερα έργα της πρόκειται να παρουσιαστούν σε γιγαντοοθόνη, σε μια οπτικοακουστική παρουσίαση συνοδευόμενη από κλασικές μουσικές συνθέσεις.
Ανάμεσα στα έργα βρίσκεται το «Colourful Emotions», το οποίο όπως εξηγεί, κινείται σε διαφορετικό συναισθηματικό τόνο από το «The Shape of Longing».
«Αν το The Shape of Longing μιλά περισσότερο για την προσμονή και την επιθυμία, το Colourful Emotions είναι μια έκρηξη συναισθημάτων», λέει. «Τα χρώματα γίνονται η ίδια η γλώσσα του έργου. Είναι σαν ένα ημερολόγιο συναισθημάτων, όπου κάθε χρώμα, κάθε γραμμή και κάθε σχήμα εκφράζει μια διαφορετική εσωτερική κατάσταση». Δύο διαφορετικά έργα, λοιπόν, με έναν κοινό πυρήνα, την ανάγκη να μετατραπεί το συναίσθημα σε εικόνα.
To μεγάλο της όνειρο
Και όταν τη ρωτάμε ποιο είναι το επόμενο μεγάλο όνειρο, δεν θέλει να του βάλει όρια. Θέλει η τέχνη της να συνεχίσει να ταξιδεύει, να συναντά ανθρώπους και να βρίσκει χώρο σε ακόμη μεγαλύτερες διεθνείς διοργανώσεις, χωρίς όμως να χάσει αυτό που την κάνει προσωπική.
«Πάνω απ’ όλα, όμως, θέλω να συνεχίσω να εξελίσσομαι χωρίς να χάσω την προσωπική μου ταυτότητα. Το μεγαλύτερο όνειρο είναι να μπορώ κάποτε να κοιτάζω πίσω και να λέω ότι δημιούργησα μια δική μου εικαστική γλώσσα που άγγιξε ανθρώπους πέρα από σύνορα και πέρα από λέξεις».
Ίσως και η πιο ουσιαστική φιλοδοξία της, όχι απλώς να βλέπει τα έργα της να ταξιδεύουν, αλλά να καταφέρνει, μέσα από αυτά, να ταξιδεύει και κάτι πολύ πιο δύσκολο, ένα συναίσθημα.
