Τι σημαίνει πραγματικά η λέξη «σπίτι» όταν έχεις μεγαλώσει ανάμεσα σε διαφορετικές χώρες, γλώσσες και πολιτισμούς; Πώς μπορεί η εμπειρία του ξεριζωμού να μετατραπεί σε λογοτεχνική έμπνευση; Και πόση δύναμη χρειάζεται για να μοιραστεί ένας συγγραφέας τις ιστορίες του με τον κόσμο;
Για την Ειρήνη Λουκαΐδη, η συγγραφή δεν αποτελεί απλώς μια δημιουργική διέξοδο, αλλά έναν τρόπο να εξερευνά την ανθρώπινη φύση, την ταυτότητα και τη βαθιά ανάγκη του ανθρώπου να ανήκει κάπου.
Η Κύπρια συγγραφέας, που μεγάλωσε στην Αυστραλία μετά τον ξεριζωμό της οικογένειάς της εξαιτίας της τουρκικής εισβολής του 1974, κατάφερε πρόσφατα να ξεχωρίσει σε διεθνές επίπεδο, κατακτώντας το «Minds Shine Bright Places Writing Prize 2026», με έδρα τη Μελβούρνη, για το διήγημά της «Relentlessly Prismatic».
Το έργο της, το οποίο διαδραματίζεται στην Κύπρο, επιλέχθηκε ανάμεσα σε εκατοντάδες συμμετοχές από όλο τον κόσμο και αναδείχθηκε ο μεγάλος νικητής του διαγωνισμού, ξεχωρίζοντας μεταξύ των κατηγοριών ποίησης, flash fiction και διηγήματος.
Πίσω από αυτή τη σημαντική διάκριση βρίσκεται μια γυναίκα με μια εξίσου ενδιαφέρουσα προσωπική διαδρομή. Γεννημένη στην Κύπρο, μεγαλωμένη στο Σίδνεϊ και με σπουδές στην Αγγλική Φιλολογία στο Royal Holloway του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, η Ειρήνη έμαθε από νωρίς να κινείται ανάμεσα σε διαφορετικούς κόσμους, εμπειρίες που σήμερα αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της συγγραφικής της ταυτότητας.
Μιλώντας αποκλειστικά στο HELLO! Cyprus, η βραβευμένη συγγραφέας ανοίγει την καρδιά της και μοιράζεται τις παιδικές της αναμνήσεις από την Αυστραλία και την Κύπρο, τη σχέση της με τη λογοτεχνία, τη σημασία της διεθνούς αναγνώρισης, αλλά και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει προσπαθώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στους ρόλους της μητέρας, της εκπαιδευτικού και της δημιουργού.
«Η συγγραφή είναι το δικό μου μουσικό όργανο»
Η σχέση της Ειρήνης Λουκαΐδη με τη συγγραφή ξεκίνησε από πολύ μικρή ηλικία, όταν ακόμη ήταν μαθήτρια δημοτικού σχολείου. Όπως αποκαλύπτει στο HELLO!, από παιδί αγαπούσε να δημιουργεί φανταστικούς κόσμους, να γράφει ιστορίες.
Η αγάπη αυτή δεν έσβησε ποτέ, αντίθετα, εξελίχθηκε σε μια καθημερινή ανάγκη έκφρασης και δημιουργίας. «Δεν νομίζω ότι περνάει μέρα χωρίς να ασχολούμαι με τη συγγραφή», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Μάλιστα, παρομοιάζει τη σχέση της με τις λέξεις με εκείνη ενός μουσικού με το όργανό του. «Το βλέπω όπως οι μουσικοί που εξασκούνται στο όργανό τους, η συγγραφή είναι το δικό μου μουσικό όργανο».
Η ιστορία πίσω από το βραβευμένο «Relentlessly Prismatic»
Το διήγημα που της χάρισε τη διεθνή αναγνώριση έχει ιδιαίτερη συναισθηματική βαρύτητα, καθώς εξερευνά τη σχέση του ανθρώπου με τον τόπο που επιλέγει να αποκαλεί σπίτι. Η ιστορία ακολουθεί μια Αγγλίδα, παντρεμένη με Κύπριο, η οποία εγκατέλειψε την πατρίδα της για να δημιουργήσει μια νέα ζωή στο νησί.
Καθώς βρίσκεται στις τελευταίες ώρες της ζωής της, η συνείδησή της κινείται ανάμεσα στις αναμνήσεις, ενώ η αφήγηση αναδεικνύει τη βαθιά σύνδεση που ανέπτυξε με την Κύπρο. Όπως εξηγεί η συγγραφέας, η αρχική ιδέα προέκυψε από δύο διαφορετικές ιστορίες, οι οποίες σταδιακά ενώθηκαν σε μία.
«Η ιστορία εστιάζει στις τελευταίες ώρες της ζωής της ενώ βρίσκεται υπό την επήρεια μορφίνης, η συνείδησή της πηγαινοέρχεται, άλλοτε βυθιζόμενη στο σκοτάδι κι άλλοτε αναδυόμενη στο φως», περιγράφει.
Η Λάρνακα αποτέλεσε βασική πηγή έμπνευσης για το περιβάλλον της ιστορίας, με την ηρωίδα να αναπτύσσει έναν τόσο ισχυρό δεσμό με τον τόπο και τους ανθρώπους του, ώστε να επιθυμεί να ταφεί στη δεύτερη πατρίδα της. «Δεν είναι όλα ειδυλλιακά η ιστορία παρουσιάζει και τις πιο σκληρές ή τραχιές πτυχές της κυπριακής ζωής», τονίζει.
«Εδώ και δεκαετίες, η Κύπρος αποτελεί το σπίτι μου»
Ένα από τα σημαντικότερα θέματα που διατρέχουν το συγγραφικό έργο της Ειρήνης είναι η έννοια της ταυτότητας. Έχοντας μεγαλώσει στην Αυστραλία και ζήσει επίσης στην Κύπρο και στο Ηνωμένο Βασίλειο, γνωρίζει από προσωπική εμπειρία τι σημαίνει να αισθάνεται κανείς ότι ανήκει σε περισσότερους από έναν τόπους.
«Πέρασα σχεδόν τα πρώτα 15 χρόνια της ζωής μου στην Αυστραλία, γεγονός που με διαμόρφωσε με πολλούς τρόπους, ιδιαίτερα όσον αφορά την εκπαίδευση, την καλλιέργεια της δημιουργικότητας και τη διεύρυνση των ορίων της φαντασίας. Ωστόσο, εδώ και δεκαετίες, η Κύπρος αποτελεί το σπίτι μου». Η ίδια εξηγεί πως το κυπριακό τοπίο εξακολουθεί να αποτελεί για εκείνη μια ανεξάντλητη πηγή έμπνευσης.
Οι παιδικές αναμνήσεις από τη Λάρνακα και η Κύπρος μιας άλλης εποχής
Μιλώντας για τα παιδικά της χρόνια, η συγγραφέας θυμάται με νοσταλγία τις διακοπές της στην Κύπρο και συγκεκριμένα στη Λάρνακα. Ανάμεσα στις πιο έντονες αναμνήσεις της βρίσκεται το παγωτατζίδικο «Παπαφιλιππού», στην παραλιακή λεωφόρο που παλαιότερα ονομαζόταν Πιαλέ Πασά.
Θυμάται επίσης τα παιχνίδια με τα παιδιά της γειτονιάς σε ένα πάρκο που τότε ήταν πολύ μεγαλύτερο, πριν από την ανέγερση των πολυκατοικιών, αλλά και τις συγκεντρώσεις κοντά σε ένα εγκαταλελειμμένο νοσοκομείο, όπου παρακολουθούσαν μεγαλύτερα παιδιά να χορεύουν break dance.
Οι αναμνήσεις της ωστόσο, περιλαμβάνουν και στιγμές έκπληξης, μεγαλωμένη στα προάστια του Σίδνεϊ, η μικρή τότε Ειρήνη ερχόταν αντιμέτωπη με συνήθειες της κυπριακής καθημερινότητας που της φαίνονταν εντελώς διαφορετικές. Όπως θυμάται με αφοπλιστική ειλικρίνεια, της προκαλούσε σοκ να βλέπει τη γιαγιά της να σφάζει κότες ή να ανακαλύπτει ότι ένα κουνέλι που είχε χαϊδέψει την προηγούμενη ημέρα είχε μετατραπεί σε στιφάδο.
Ο ξεριζωμός, η ταυτότητα και οι ανθρώπινες σχέσεις μέσα από τη λογοτεχνία
Η εμπειρία της μετανάστευσης έχει επηρεάσει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο δημιουργεί τους χαρακτήρες της. Πολλοί από τους ήρωές της ζουν μακριά από τη χώρα όπου μεγάλωσαν, προσπαθώντας να δημιουργήσουν νέες σχέσεις και να βρουν τη θέση τους σε ένα διαφορετικό περιβάλλον.
«Κάποιοι από τους χαρακτήρες μου ζουν σε τόπους όπου δεν μεγάλωσαν, κάτι που πηγάζει από το δικό μου βίωμα, καθώς δεν γνωρίζω πώς είναι να ζει κανείς στην ίδια χώρα όπου πέρασε τα παιδικά του χρόνια», εξηγεί.
Ανάμεσα στις ιστορίες της βρίσκεται εκείνη μιας Ελληνοκύπριας διακοσμήτριας που μετακομίζει στο Ηνωμένο Βασίλειο και εμπλέκεται σε μια καταδικασμένη σχέση με έναν παντρεμένο Άγγλο. Σε ένα άλλο διήγημα, μια Ελληνοκύπρια της Αυστραλίας επιστρέφει στην Κύπρο για διακοπές και ανακαλύπτει συμβολικές ομοιότητες ανάμεσα στη νεκρή ζώνη της Λευκωσίας και στη δική της ζωή.
«Θέλω να μοιραστώ ιστορίες που αναδεικνύουν τη δύναμη και την ανθεκτικότητα της Κύπρου»
Η Ειρήνη επιθυμεί μέσα από το έργο της να μεταφέρει τις κυπριακές εμπειρίες σε ένα ευρύτερο, διεθνές αναγνωστικό κοινό. Όπως εξηγεί, δεν θέλει οι ιστορίες που συνδέονται με την Κύπρο να περιορίζονται αποκλειστικά στον πόνο της εισβολής και της κατοχής, αλλά να αναδεικνύουν και τη δύναμη, την ανθεκτικότητα και τις διαφορετικές όψεις της ζωής στο νησί.
«Επιθυμώ να μοιραστώ, να προσεγγίσω διεθνές αναγνωστικό κοινό με ιστορίες που διαπνέονται από το κυπριακό στοιχείο, όχι μόνο από τον πόνο της κατοχής, αλλά και από τη δύναμη και την ανθεκτικότητα του νησιού», αναφέρει. «Νιώθω ότι οφείλω να την τιμήσω, αποτυπώνοντάς την στο χαρτί και “ταξιδεύοντάς” την στον κόσμο», εξηγεί.
Η σημασία της διεθνούς αναγνώρισης: «Είναι σαν να ακούγεται η φωνή σου»
Η βράβευσή της στον διαγωνισμό «Minds Shine Bright Places Writing Prize 2026» έχει ιδιαίτερη σημασία για την ίδια, όχι μόνο ως προσωπική επιτυχία, αλλά και ως αναγνώριση της αγγλόφωνης λογοτεχνικής δημιουργίας που προέρχεται από την Κύπρο.
Όπως εξηγεί, οι συγγραφείς που ζουν σε ένα μικρό νησί και γράφουν στα αγγλικά συχνά αισθάνονται ότι το έργο τους δεν έχει την προβολή που θα επιθυμούσαν.
«Η διεθνής αναγνώριση είναι σαν να ακούγεται η φωνή σου και να γίνεσαι ορατός, παύεις να νιώθεις ότι γράφεις στο κενό», αναφέρει χαρακτηριστικά.
«Χρόνος, χρόνος, χρόνος!» , η μεγαλύτερη πρόκληση ως μητέρα, εκπαιδευτικός και συγγραφέας
Πίσω από τις λογοτεχνικές επιτυχίες υπάρχει και μια απαιτητική καθημερινότητα, η Ειρήνη καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στους ρόλους της μητέρας, της εκπαιδευτικού και της συγγραφέα, με τον διαθέσιμο χρόνο να αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση.
Όταν τη ρωτήσαμε ποια είναι η σημαντικότερη δυσκολία που αντιμετωπίζει στη συγγραφική της πορεία, η απάντησή της ήταν αυθόρμητη και γεμάτη χιούμορ. «Χρόνος, χρόνος, χρόνος! Το να είσαι δασκάλα, μητέρα και συγγραφέας είναι μια διαρκής άσκηση ισορροπίας που απαιτεί πειθαρχία και οργάνωση καθώς και καφέ με πλούσιο αφρό».
Τα επόμενα συγγραφικά της σχέδια και το μυθιστόρημα που συνδέει τη μυθολογία με την Κύπρο
Μετά τη σημαντική διεθνή διάκριση, η Ειρήνη ετοιμάζει τα επόμενα βήματά της, έχοντας ήδη αρκετά δημιουργικά σχέδια στα σκαριά. Πρώτη της προτεραιότητα είναι η ολοκλήρωση μιας συλλογής δέκα διηγημάτων, τα οποία έχουν ήδη διακριθεί σε διεθνείς λογοτεχνικούς διαγωνισμούς. Παράλληλα, εργάζεται πάνω σε ένα μυθιστόρημα που συνδυάζει την ελληνική μυθολογία με τη σύγχρονη Κύπρο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ένα ακόμη συγγραφικό εγχείρημά της, το οποίο αφορά τους νοσηλευτές που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή των νοσοκομείων κατά την τουρκική εισβολή του 1974. Μέσα από αυτή την προσπάθεια, επιθυμεί να αναδείξει τις ιστορίες ανθρώπων των οποίων η προσφορά και οι θυσίες αξίζουν, όπως πιστεύει, μεγαλύτερη αναγνώριση.
«Πιστεύω ότι η θυσία και η προσφορά τους στην Κύπρο πρέπει να γίνουν γνωστές», τονίζει.
Με τις κυπριακές της ρίζες να αποτελούν σταθερή πηγή έμπνευσης και τη διεθνή αναγνώριση να ανοίγει νέους δρόμους, η Ειρήνη συνεχίζει να δημιουργεί ιστορίες που εξερευνούν τη μνήμη και την αναζήτηση της ταυτότητας, και όπως η ίδια εξομολογείται, η συγγραφή παραμένει για εκείνη κάτι πολύ περισσότερο από μια δημιουργική ενασχόληση, είναι ο τρόπος της να κατανοεί τον κόσμο και να δίνει φωνή στις ιστορίες που κουβαλά μέσα της.
