Ο Σεπτέμβριος έχει έναν παράξενο τρόπο να μας προσγειώνει απότομα στην πραγματικότητα. Εκεί που μέχρι πριν από λίγες ημέρες το βράδυ μπορούσε να τελειώσει στις δύο, το πρωινό ξεκινούσε χωρίς ξυπνητήρι και το μεσημέρι χωρούσε μια αυθόρμητη βουτιά, ξαφνικά υπάρχει δουλειά, υποχρεώσεις, σχολείο, ραντεβού και ένα ξυπνητήρι που χτυπά πολύ νωρίτερα απ’ όσο θα θέλαμε. Το σώμα, όμως, δεν ακολουθεί πάντα τόσο γρήγορα το ημερολόγιο. Μετά από εβδομάδες διαφορετικού ρυθμού, ο ύπνος είναι συχνά το πρώτο πράγμα που αποδιοργανώνεται και, ίσως, το πρώτο που αξίζει να επαναφέρουμε.
Το καλοκαίρι δεν κοιμόμαστε απαραίτητα λιγότερο, κοιμόμαστε, όμως, διαφορετικά. Οι ώρες αλλάζουν, τα βράδια παρατείνονται, υπάρχει περισσότερο φυσικό φως μέχρι αργά, τα γεύματα μετακινούνται και οι διακοπές μάς βγάζουν από το συνηθισμένο πρόγραμμα.
Όλα αυτά επηρεάζουν το εσωτερικό «ρολόι» του οργανισμού που ρυθμίζει, μεταξύ άλλων, πότε αισθανόμαστε ξύπνιοι και πότε νυστάζουμε. Το φως αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σήματα για αυτό το ρολόι, γι’ αυτό και η αλλαγή από τις φωτεινές, γεμάτες καλοκαιρινές ημέρες στις πιο οργανωμένες ημέρες του φθινοπώρου χρειάζεται έναν μικρό χρόνο προσαρμογής.
Και κάπου εδώ αρχίζει το γνώριμο σενάριο του Σεπτεμβρίου. Πέφτουμε στο κρεβάτι νωρίτερα επειδή «από αύριο πρέπει να ξυπνήσω», αλλά το μυαλό παραμένει σε λειτουργία. Κοιτάμε την ώρα, γυρίζουμε πλευρό, ανοίγουμε για λίγο το κινητό και τελικά κοιμόμαστε πολύ αργότερα από όσο είχαμε υπολογίσει. Το επόμενο πρωί ξυπνάμε κουρασμένοι και υποσχόμαστε στον εαυτό μας ότι το βράδυ θα κοιμηθούμε νωρίς. Μόνο που το βράδυ επαναλαμβάνεται ακριβώς το ίδιο.
Ο τρόπος να σπάσει αυτός ο κύκλος δεν είναι να προσπαθήσουμε να αλλάξουμε τα πάντα μέσα σε μία ημέρα. Ο οργανισμός χρειάζεται συνέπεια περισσότερο από τελειότητα. Μια σταθερή ώρα αφύπνισης, ακόμη και τα Σαββατοκύριακα όσο αυτό είναι ρεαλιστικό, μπορεί να βοηθήσει το σώμα να ξαναβρεί τον ρυθμό του. Για τους περισσότερους ενήλικες, η σύσταση είναι τουλάχιστον επτά ώρες ύπνου κάθε βράδυ, αν και οι ανάγκες διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Το πρωινό φως μπορεί επίσης να γίνει ένας απλός σύμμαχος. Δεν χρειάζεται να μετατρέψουμε την πρώτη ώρα της ημέρας σε άλλη μία wellness τελετουργία. Ένας καφές στο μπαλκόνι, λίγα λεπτά έξω από το σπίτι ή ένας σύντομος περίπατος πριν από τη δουλειά είναι αρκετά για να εκτεθούμε στο φυσικό φως και να δώσουμε στον οργανισμό ένα καθαρό σήμα ότι η ημέρα ξεκίνησε. Το βράδυ, αντίστοιχα, βοηθά ένα πιο ήρεμο περιβάλλον με χαμηλότερο φωτισμό, ώστε η μετάβαση προς τον ύπνο να γίνεται πιο ομαλά.
Και μετά υπάρχει το κινητό. Δεν είναι μόνο το φως της οθόνης. Είναι κυρίως όσα συμβαίνουν μέσα σε αυτή. Ένα μήνυμα, ένα email, ένα βίντεο, μια είδηση, μερικά λεπτά scrolling που καταλήγουν εύκολα σε μισή ώρα. Ο εγκέφαλος δεν παίρνει ποτέ πραγματικά το μήνυμα ότι η ημέρα τελείωσε. Η απομάκρυνση από τις οθόνες πριν από τον ύπνο μπορεί να βοηθήσει, ιδιαίτερα όταν γίνεται σταθερή συνήθεια και όχι περιστασιακή απόφαση.
Δεν χρειάζεται, όμως, να αντιμετωπίσουμε την ώρα πριν από τον ύπνο σαν ακόμη ένα task στη λίστα μας. Δεν χρειάζονται απαραίτητα κεριά, ειδικά ροφήματα, εφαρμογές διαλογισμού και μια δεκάδα βήματα για να θεωρηθεί επιτυχημένη μια βραδινή ρουτίνα.
Μερικές φορές αρκεί κάτι πολύ πιο απλό, όπως ένα ντους, καθαρά σεντόνια, χαμηλό φως, λίγες σελίδες από ένα βιβλίο και το κινητό μακριά από το κρεβάτι. Η ιδέα δεν είναι να δημιουργήσουμε την τέλεια bedtime routine, αλλά να επαναφέρουμε στη βραδιά μια αίσθηση ηρεμίας που το καλοκαίρι μπορεί να είχε χαθεί.
Το ίδιο ισχύει και για το υπνοδωμάτιο. Μετά τους μήνες της ζέστης, η θερμοκρασία του χώρου έχει σημασία, όπως έχουν σημασία το σκοτάδι και η ησυχία. Ένα δροσερό, σκοτεινό και ήσυχο περιβάλλον θεωρείται γενικά πιο κατάλληλο για ποιοτικό ύπνο. Ίσως αυτό να είναι και μια καλή αφορμή για ένα μικρό seasonal reset στο σπίτι: πιο ελαφριά ή πιο ζεστά κλινοσκεπάσματα ανάλογα με τη θερμοκρασία, λιγότερα αντικείμενα γύρω από το κρεβάτι, ένα πιο απαλό φωτιστικό και ένας χώρος που, μόλις μπαίνεις μέσα, σου δίνει την αίσθηση ότι η ημέρα τελείωσε.
Φυσικά, ο ύπνος δεν εξαρτάται μόνο από την ώρα που πέφτουμε στο κρεβάτι. Η καφεΐνη αργά μέσα στην ημέρα, τα πολύ βαριά γεύματα κοντά στην ώρα του ύπνου, το αλκοόλ και η έντονη δραστηριότητα αργά το βράδυ μπορούν επίσης να επηρεάσουν την ποιότητά του.
