Με μια βαθιά προσωπική δήλωση αποχαιρέτησε τη μητέρα του, Μαργαρίτα Παπανδρέου, ο Νίκος Παπανδρέου, λίγες ώρες μετά την είδηση του θανάτου της.
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου έφυγε από τη ζωή το πρωί της Παρασκευής 18 Σεπτεμβρίου, λίγες ημέρες πριν συμπληρώσει τα 103 της χρόνια, ολοκληρώνοντας μια διαδρομή που συνδέθηκε όχι μόνο με την οικογένεια Παπανδρέου, αλλά και με σημαντικές σελίδες της νεότερης ελληνικής Ιστορίας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Έφυγε από τη ζωή η Μαργαρίτα Παπανδρέου – Η ζωή ανάμεσα στον έρωτα, την εξουσία και την ανεξαρτησία
Στη δήλωσή του, ο Νίκος Παπανδρέου δεν αναφέρεται μόνο στη μητέρα του. Ανασύρει τη μορφή μιας γυναίκας που βρέθηκε για δεκαετίες κοντά στο επίκεντρο της πολιτικής ζωής της χώρας, έζησε από πρώτο χέρι σημαντικές στιγμές της πορείας του Ανδρέα Παπανδρέου και του ΠΑΣΟΚ, ενώ παράλληλα δημιούργησε τη δική της δημόσια διαδρομή, με σημαντική παρουσία στο γυναικείο κίνημα.
Ιδιαίτερη θέση στην αποχαιρετιστήρια αναφορά του έχει ο ρόλος της μέσα στην οικογένεια. Ο ίδιος τη θυμάται ως μια σταθερή παρουσία στις δύσκολες στιγμές, ως τον άνθρωπο στον οποίο μπορούσε να απευθυνθεί και να βρει έναν ήρεμο, σοφό λόγο. Μια προσωπική ανάμνηση που συμπυκνώνει, ίσως, περισσότερο από οποιοδήποτε βιογραφικό στοιχείο τη θέση που είχε στη ζωή των παιδιών της.
Η δήλωση του Νίκου Παπανδρέου
«Η αγαπημένη μου μητέρα, η Μαργαρίτα, έφυγε σήμερα το πρωί μετά από μια δύσκολη βραδιά. Αφήνει πίσω της ένα κενό, αλλά και την ευθύνη να μείνω πιστός στις αρχές που με δίδαξε.
Έζησε όλες τις νίκες του ΠΑΣΟΚ και τις ήττες, έστησε την Ένωση Γυναικών Ελλάδας και με επιμονή έφερε αλλαγές στη χώρα που την υιοθέτησε.
Σκέφτομαι ότι στις πιο δύσκολες στιγμές είχε πάντα έναν ήρεμο και σοφό λόγο να μου πει, κάτι που με γαλήνευε — μάλλον επειδή τα είχε δει όλα. Για μας τα παιδιά της, αλλά και για τον Ανδρέα, ήταν ο φάρος στη φουρτούνα».
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου γεννήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 1923 στο Όουκ Παρκ του Ιλινόις, στις Ηνωμένες Πολιτείες, ως Μάργκαρετ Έσθερ Τσαντ. Μεγαλώνοντας ως η μεγαλύτερη από πέντε αδελφές, ακολούθησε αρχικά σπουδές δημοσιογραφίας και στη συνέχεια πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στη Δημόσια Υγεία στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα.
Εκεί γνώρισε τον Ανδρέα Παπανδρέου. Οι δυο τους παντρεύτηκαν το 1951 και απέκτησαν τέσσερα παιδιά, τον Γιώργο, τη Σοφία, τον Νίκο και τον Ανδρέα.
Η προσωπική της ζωή συνδέθηκε έτσι με μια οικογένεια που θα βρισκόταν για δεκαετίες στο επίκεντρο της ελληνικής πολιτικής ζωής. Η ίδια, ωστόσο, δεν περιορίστηκε στον ρόλο της συζύγου ενός πολιτικού ή της μητέρας ενός μελλοντικού πρωθυπουργού.
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου ανέπτυξε παράλληλα τη δική της έντονη κοινωνική δράση, με ιδιαίτερη έμφαση στα δικαιώματα των γυναικών.
Υπήρξε ιδρύτρια και πρόεδρος της Ένωσης Γυναικών Ελλάδας για οκτώ χρόνια, συμμετέχοντας ενεργά στις συζητήσεις και τις διεκδικήσεις που αφορούσαν τη θέση της γυναίκας στην ελληνική κοινωνία.
Η δράση της συνδέθηκε με μια περίοδο σημαντικών κοινωνικών και θεσμικών αλλαγών, ιδιαίτερα σε ζητήματα που αφορούσαν την οικογένεια, την ισότητα των φύλων και τη νομική θέση των γυναικών. Η ίδια ασχολήθηκε επίσης με ζητήματα ειρήνης, ενώ παράλληλα ανέπτυξε συγγραφική δραστηριότητα, μέσα από βιβλία και άρθρα.
Η παρουσία της, επομένως, δεν περιορίστηκε στα όρια μιας ισχυρής πολιτικής οικογένειας. Απέκτησε τη δική της ταυτότητα και συνδέθηκε με τις κοινωνικές αλλαγές μιας ολόκληρης εποχής.
Η ζωή της Μαργαρίτας Παπανδρέου εκτείνεται σχεδόν σε έναν ολόκληρο αιώνα και διατρέχει διαφορετικές χώρες, κοινωνίες και ιστορικές περιόδους.
Από την Αμερική της δεκαετίας του 1920 βρέθηκε στην Ελλάδα και έζησε από κοντά τις μεγάλες πολιτικές ανατροπές του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα: τη δικτατορία, τη Μεταπολίτευση, την άνοδο του ΠΑΣΟΚ και την πρωθυπουργική περίοδο του Ανδρέα Παπανδρέου.
Παράλληλα, παρακολούθησε την πολιτική και κοινωνική διαδρομή των παιδιών της, ενώ η ίδια παρέμεινε ενεργή σε ζητήματα που θεωρούσε σημαντικά.
Η προσωπική της ιστορία, επομένως, συναντά σε πολλά σημεία την Ιστορία της χώρας, χωρίς να ταυτίζεται αποκλειστικά μαζί της.
Σχεδόν 103 χρόνια ζωής σημαίνουν περισσότερα από έναν εντυπωσιακό αριθμό. Στην περίπτωση της Μαργαρίτας Παπανδρέου, σημαίνουν μια διαδρομή που ξεκίνησε στην Αμερική του Μεσοπολέμου, πέρασε από την οικογενειακή και πολιτική ζωή της Ελλάδας και συνδέθηκε με τις διεκδικήσεις μιας ολόκληρης γενιάς γυναικών.
Για την οικογένειά της, όμως, η δημόσια διαδρομή ήταν μόνο η μία πλευρά της ιστορίας.
Η άλλη ήταν η γυναίκα που, σύμφωνα με τα λόγια του γιου της, μπορούσε στις πιο δύσκολες στιγμές να προσφέρει έναν ήρεμο και σοφό λόγο.
***Φωτογραφία εξώφυλλου: ΑΠΕ-ΜΠΕ
