Η πολυαναμενόμενη «Οδύσσεια» του Christopher Nolan έχει ήδη εξελιχθεί σε ένα από τα μεγαλύτερα κινηματογραφικά γεγονότα της χρονιάς. Η νέα μεταφορά του ομηρικού έπους κερδίζει τις εντυπώσεις για την κλίμακα, τις ερμηνείες και την τεχνική της αρτιότητα, την ίδια στιγμή που προκαλεί έντονες συζητήσεις γύρω από τις αλλαγές που κάνει στο αρχικό κείμενο.
Η ταινία διατηρεί αυτή τη στιγμή εξαιρετικά υψηλή βαθμολογία στο Rotten Tomatoes, με 96% στο Tomatometer και 96% στο Popcornmeter, επιβεβαιώνοντας ότι τόσο οι επαγγελματίες κριτικοί όσο και το κοινό ανταποκρίνονται ιδιαίτερα θετικά στο φιλόδοξο όραμα του Nolan.
Ένα κινηματογραφικό έπος φτιαγμένο για τη μεγάλη οθόνη
Το στοιχείο που σχεδόν όλοι οι κριτικοί αναγνωρίζουν είναι η τεράστια κινηματογραφική δύναμη της παραγωγής. Η ταινία γυρίστηκε εξ ολοκλήρου με κάμερες IMAX και αξιοποιεί το φυσικό τοπίο, τα πρακτικά εφέ και τις μεγάλες σκηνές δράσης για να δημιουργήσει έναν κόσμο που μοιάζει απτός, τραχύς και επικίνδυνος. Η Telegraph κάνει λόγο για μια εντυπωσιακή επανερμηνεία που καταφέρνει να φτάσει στην ουσία του ομηρικού μύθου, ενώ ο Guardian επαινεί τη φιλοδοξία, τη σοβαρότητα και την οπτική δύναμη της ταινίας.
Ο Nolan μετατρέπει τον μύθο σε τρόμο επιβίωσης
Πολλές από τις θετικές κριτικές ξεχωρίζουν τον τρόπο με τον οποίο η ταινία απομακρύνεται από την εξιδανικευμένη εικόνα της αρχαιότητας.
Η θάλασσα δεν είναι ένας ρομαντικός ορίζοντας, αλλά μια αχανής και εχθρική δύναμη. Τα τέρατα δεν λειτουργούν απλώς ως θεαματικές δοκιμασίες, αλλά ως σύμβολα φόβου, πείνας, ενοχής και ψυχικής κατάρρευσης. Το αποτέλεσμα πλησιάζει συχνά περισσότερο στον τρόμο επιβίωσης παρά στο παραδοσιακό ιστορικό έπος.
Αυτή η επιλογή θεωρείται από αρκετούς κριτικούς μία από τις μεγαλύτερες αρετές της ταινίας, καθώς κάνει την ιστορία του Οδυσσέα να μοιάζει άμεση και ανθρώπινη, παρά το μυθολογικό της μέγεθος.
Οι κριτικοί θαυμάζουν παγκοσμίως την καθαρή κινηματογραφική κλίμακα. Η Telegraph την ανακήρυξε «ταινία της χρονιάς» και οι Times την αποκάλεσαν «αριστούργημα από κάθε άποψη». Οι κριτικοί λάτρεψαν το σκληρό, τερατώδες σκηνικό της αναμέτρησης με τους Κύκλωπες και επαίνεσαν το απτό βάρος της γυρισμάτων εξ ολοκλήρου με κάμερες IMAX 70 mm χωρίς να βασίζονται σε ψηφιακή ψεύτικη φαντασία.
Δεν εντυπωσιάστηκαν βέβαια όλοι από τη δράση. Κριτικοί από τα Rendy Reviews και The Seattle Times αποκάλεσαν την κλιμακωτή σκηνή της μάχης «άσκοπα χαοτική», «ασταθή» και κακώς σκηνοθετημένη, υποστηρίζοντας ότι ο Nolan εξακολουθεί να δυσκολεύεται με τις μάχες.
Η τελευταία πράξη κερδίζει τους περισσότερους επαίνους
Αρκετές κριτικές σημειώνουν ότι η ταινία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη δύναμη όσο πλησιάζει προς το τέλος της. Σε γενικές γραμμές, ακόμη και οι πιο αυστηροί κριτικοί της ταινίας συμφωνούν ότι τα τελευταία 10 με 15 λεπτά είναι θεαματικά. Οι κριτικοί ταινιών σημειώνουν ότι το τέλος καταλήγει σε ένα «τολμηρό και πολυεπίπεδο» συμπέρασμα που αφήνει στο κοινό ανησυχητικά ερωτήματα σχετικά με την ευθραυστότητα του πολιτισμού αντί για έναν απλό ηρωικό θρίαμβο.
Ο Matt Damon ως ένας Οδυσσέας βαθιά πληγωμένος
Στο επίκεντρο των περισσότερων θετικών σχολίων βρίσκεται ο Matt Damon, ο οποίος ερμηνεύει έναν Οδυσσέα εξαντλημένο από τον πόλεμο και τις απώλειες.
Οι New York Times επαίνεσαν την θεματική επιλογή του Nolan να μετατρέψει τον Οδυσσέα σε έναν «αμαρτωλό» που αναλαμβάνει το συλλογικό τραύμα και την ενοχή του Τρωικού Πολέμου. Η ερμηνεία του Matt Damon θεωρείται ευρέως η καλύτερη της καριέρας του, με το The Hollywood Reporter να τον χειροκροτεί που οδήγησε τον χαρακτήρα σε απίστευτα σκοτεινά, ευάλωτα μέρη.
Οι πουριτανοί αντιστέκονται έντονα σε αυτή την αλλαγή. Οι πολιτιστικοί κριτικοί στο Answers in Genesis υποστήριξαν ότι ο Nolan έπεσε στην παγίδα του σύγχρονου Hollywood να καταστρέφει τους κλασικούς ήρωες, ξαναγράφοντας τον πονηρό, ενεργό πολεμιστή του Ομήρου σε έναν παθητικό, διαλυμένο άνθρωπο του οποίου οι ανόητες επιλογές οδηγούν το πλήρωμά του στο θάνατο.
Οι κριτικοί και το κοινό σημείωσαν ότι οι ατάκες του Robert Pattinson («Λαχταράς έναν μπαμπά που δεν γνώριζες καν») και του Tom Holland φάνηκαν εντελώς άτοπες για ένα αρχαίο ελληνικό έπος. Ενώ ο Nolan υπερασπίστηκε την επιλογή ως απόρριψη των αποπνικτικών τροπών του Hollywood της δεκαετίας του 1950, αρκετές κριτικές κοινού στο Rotten Tomatoes παραπονέθηκαν ότι ο σύγχρονος διάλογος και οι μικτές προφορές κατέστρεψαν εντελώς την ιστορική εμβάθυνση.
Οι γυναικείοι χαρακτήρες
Η Anne Hathaway συγκεντρώνει θετικά σχόλια για την ερμηνεία της ως Πηνελόπη, την οποία προσεγγίζει όχι ως μια παθητική γυναίκα που περιμένει, αλλά ως μια βασίλισσα που διαχειρίζεται με ψυχραιμία και στρατηγική ένα βασίλειο υπό πίεση. Η Anne Hathaway επαινείται έντονα από το The Hollywood Reporter ως η «ατσάλινη» Πηνελόπη.
Θετικές αναφορές έχει δεχθεί και ο John Leguizamo για τον ρόλο του Ευμαίου. Το Variety ξεχωρίζει την εύθραυστη αλλά σταθερή ερμηνεία του, η οποία προσφέρει μία από τις πιο ανθρώπινες και συναισθηματικά γειωμένες παρουσίες της ταινίας.
Η Lupita Nyong’o και ένα ταλέντο που δεν αξιοποιείται αρκετά
Παρά τον ενθουσιασμό για το cast, δεν απουσιάζουν και οι ενστάσεις. Το TIME αντιμετωπίζει συνολικά την ταινία πολύ πιο αρνητικά και εκφράζει επιφυλάξεις για τον τρόπο με τον οποίο αξιοποιούνται ορισμένοι χαρακτήρες.
Ο Όμηρος μέσα από έναν σύγχρονο και αποδομημένο κόσμο
Η σημαντικότερη διαφωνία μεταξύ των κριτικών αφορά τη σχέση της ταινίας με το ομηρικό έπος. Ο Nolan δεν δημιουργεί μια αυστηρά πιστή κινηματογραφική μεταφορά. Συμπυκνώνει την ιστορία, αλλάζει τη βαρύτητα ορισμένων χαρακτήρων και επανερμηνεύει τον Οδυσσέα μέσα από το τραύμα του πολέμου.
Για τους υποστηρικτές της ταινίας, αυτή η προσέγγιση ανανεώνει τον μύθο και τον συνδέει με σύγχρονες ανησυχίες γύρω από τη βία, την ευθύνη και την κατασκευή των ηρώων. Για τους πιο αυστηρούς αναγνώστες του Ομήρου, όμως, η αποδόμηση αυτή στερεί από τον ήρωα μέρος της πολυμήχανης, ενεργητικής και συχνά αμφιλεγόμενης προσωπικότητάς του.
Ορισμένοι θεωρούν επίσης ότι η έμφαση στον υλικό και ρεαλιστικό κόσμο περιορίζει τη θεϊκή και μαγική διάσταση του ποιήματος. Εκεί όπου ο Όμηρος παρουσιάζει θεούς που παρεμβαίνουν ανοιχτά στις ζωές των ανθρώπων, ο Nolan επιλέγει μεγαλύτερη αμφισημία, αφήνοντας συχνά ασαφές που τελειώνει το υπερφυσικό και που αρχίζουν η μνήμη και ο φόβος.
Φωτογραφία εξωφύλλου: Photo By Movie
