Η ιστορία του μικρού ιαπωνικού μακάκου Punch, που γεννήθηκε τον περασμένο Ιούλιο στον ζωολογικό κήπο της Ιτσικάβα στην Ιαπωνία και εγκαταλείφθηκε από τη μητέρα του, έχει ήδη γίνει γνωστή διεθνώς μέσα από βίντεο που τον δείχνουν να απομονώνεται από την ομάδα και να δέχεται επιθετική συμπεριφορά από μεγαλύτερους πιθήκους.
Ωστόσο, το ερώτημα που προκύπτει είναι διαφορετικό: γιατί μια μητέρα ζώο εγκαταλείπει το μικρό της;
Σύμφωνα με την Άλισον Μπέχι, ειδικό στην πρωτευματολογία από το Αυστραλιανό Εθνικό Πανεπιστήμιο, η εγκατάλειψη νεογνών δεν είναι συνηθισμένο φαινόμενο στους ιαπωνικούς μακάκους, μπορεί όμως να συμβεί υπό συγκεκριμένες συνθήκες. Παράγοντες όπως η ηλικία, η υγεία και η απειρία της μητέρας ενδέχεται να διαδραματίσουν ρόλο.
Στην περίπτωση του Punch, η μητέρα του γέννησε πρώτη φορά, γεγονός που υποδηλώνει έλλειψη εμπειρίας. Επιπλέον, οι φροντιστές του ζωολογικού κήπου ανέφεραν ότι το μικρό γεννήθηκε εν μέσω καύσωνα, κάτι που δημιουργεί περιβάλλον αυξημένου στρες.
Όπως εξηγεί η Μπέχι, σε συνθήκες εξωτερικής πίεσης που απειλούν την επιβίωση, μια μητέρα μπορεί να δώσει προτεραιότητα στη δική της υγεία και στη μελλοντική αναπαραγωγή, αντί να συνεχίσει να επενδύει σε ένα μικρό του οποίου η επιβίωση ενδέχεται να είναι επισφαλής.
Το λούτρινο ως «μορφή προσκόλλησης»
Μετά την εγκατάλειψη, οι φροντιστές επιχείρησαν αρχικά να δώσουν στον Punch πετσέτες τυλιγμένες σε διαφορετικό πάχος για να μπορεί να τις κρατά. Τελικά, του έδωσαν ένα λούτρινο παιχνίδι που μοιάζει με πίθηκο, ώστε να του προσφέρει αίσθηση ασφάλειας.
Όπως εξήγησε ο φροντιστής Κοσούκε Σικάνο, οι νεογέννητοι ιαπωνικοί μακάκοι προσκολλώνται αμέσως στο σώμα της μητέρας τους μετά τη γέννηση, τόσο για να ενισχύσουν τη μυϊκή τους δύναμη όσο και για να νιώσουν ασφάλεια. Ο Punch, έχοντας εγκαταλειφθεί, δεν είχε κάτι να κρατηθεί.
Η Μπέχι σημειώνει ότι το λούτρινο μπορεί να λειτουργεί ως «φιγούρα προσκόλλησης», ιδιαίτερα δεδομένου ότι ο μικρός είναι περίπου έξι μηνών και κανονικά θα συνέχιζε να θηλάζει.
«Δεν πρόκειται για bullying»
Τα βίντεο που δείχνουν τον Punch να σπρώχνεται ή να τραβιέται από μεγαλύτερους πιθήκους προκάλεσαν έντονη συναισθηματική αντίδραση στα κοινωνικά δίκτυα. Ωστόσο, η Μπέχι διευκρινίζει ότι η συμπεριφορά αυτή δεν συνιστά εκφοβισμό ή κάτι ανώμαλο, αλλά αποτελεί μέρος της φυσιολογικής κοινωνικής αλληλεπίδρασης των μακάκων.
Οι ιαπωνικοί μακάκοι ζουν σε αυστηρές μητρογραμμικές ιεραρχίες, όπου οι οικογένειες υψηλότερης κατάταξης επιβάλλονται σε εκείνες χαμηλότερης θέσης. Ακόμη και αν η μητέρα του Punch δεν τον είχε εγκαταλείψει, είναι πιθανό να δεχόταν παρόμοια επιθετικότητα.
Ωστόσο, χωρίς τη μητέρα του, ο Punch ενδέχεται να μην αναπτύξει έγκαιρα τις κατάλληλες «υποτακτικές» συμπεριφορές που του επιτρέπουν να ενταχθεί ομαλά στην κοινωνική δομή της ομάδας, κάτι που θα μπορούσε να επηρεάσει τη μελλοντική του ενσωμάτωση.
Πέρα από το viral
Η δημοσιότητα γύρω από τον Punch έχει αυξήσει σημαντικά την επισκεψιμότητα στον ζωολογικό κήπο, με τις αρχές να ενισχύουν τα προστατευτικά μέτρα γύρω από το περίβλημα και να καλούν τους επισκέπτες να αποφεύγουν τον θόρυβο και τον εξοπλισμό φωτογράφησης που μπορεί να προκαλεί στρες.
Η Κάρλα Λίτσφιλντ, ψυχολόγος διατήρησης στο Πανεπιστήμιο της Αδελαΐδας, επισημαίνει ότι οι ιαπωνικοί μακάκοι είναι ιδιαίτερα ευφυείς και για αυτό χρησιμοποιούνται συχνά σε βιοϊατρική και νευροεπιστημονική έρευνα στην Ιαπωνία. Ταυτόχρονα, στη χώρα θανατώνονται και λόγω των ζημιών που προκαλούν σε καλλιέργειες.
Κατά τη Λίτσφιλντ, η ιστορία του Punch αναδεικνύει ζητήματα απώλειας ενδιαιτημάτων, κλιματικής αλλαγής, ευζωίας ζώων σε ζωολογικούς κήπους, αλλά και τη δύναμη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης να συνδέουν το κοινό με τα ζώα. Παράλληλα, προειδοποιεί ότι η υπερβολική «χαριτωμένη» εικόνα των βρεφών πιθήκων δεν θα πρέπει να ενισχύσει το παράνομο εμπόριο εξωτικών κατοικίδιων.
«Οι πίθηκοι μεγαλώνουν γρήγορα – ο Punch θα είναι ενήλικος σε τέσσερα χρόνια – και τότε δεν θεωρούνται πλέον χαριτωμένοι ή διαχειρίσιμοι. Οι πίθηκοι ανήκουν με άλλους πιθήκους. Είναι κοινωνικά όντα και χρειάζονται το είδος τους για να ευημερούν ψυχικά και σωματικά», σημειώνει.
Η περίπτωση του Punch δεν είναι η πρώτη που συγκεντρώνει παγκόσμιο ενδιαφέρον γύρω από ζώο ζωολογικού κήπου, ωστόσο η συζήτηση που άνοιξε αφορά πλέον όχι μόνο το ίδιο το μικρό, αλλά και τις συνθήκες υπό τις οποίες ένα ζώο μπορεί να εγκαταλείψει το μικρό του – ακόμη και σε ελεγχόμενο περιβάλλον.
Πηγή: Πρώτο Θέμα
