Στις 16 Αυγούστου 1977, ο Elvis Presley έφυγε από τη ζωή στη Graceland του Memphis. Ήταν μόλις 42 ετών. Σχεδόν μισό αιώνα αργότερα, όμως, το όνομά του εξακολουθεί να έχει μια δύναμη που ελάχιστοι καλλιτέχνες κατάφεραν να αποκτήσουν.
Ο άνθρωπος που έγινε γνωστός ως «The King of Rock ’n’ Roll» δεν υπήρξε απλώς ένας επιτυχημένος τραγουδιστής. Υπήρξε ένα πολιτιστικό φαινόμενο. Η φωνή, η κίνησή του στη σκηνή, η εμφάνισή του, οι κινηματογραφικές του επιτυχίες και η ικανότητά του να μετατρέπει κάθε δημόσια εμφάνιση σε γεγονός δημιούργησαν ένα πρότυπο σταρ που εξακολουθεί να επηρεάζει τη μουσική και τη show business.
Και ίσως αυτό εξηγεί γιατί, ακόμη και σήμερα, το όνομά του συνοδεύεται από έναν μύθο που μοιάζει μεγαλύτερος από την ίδια τη ζωή του.
Από ένα φτωχό σπίτι του Mississippi στη Graceland
Ο Elvis Aaron Presley γεννήθηκε στις 8 Ιανουαρίου 1935 στο Tupelo του Mississippi, σε μια οικογένεια που αντιμετώπιζε οικονομικές δυσκολίες. Μεγάλωσε ως μοναχοπαίδι, καθώς ο δίδυμος αδελφός του, Jesse Garon, γεννήθηκε νεκρός. Το 1948, η οικογένεια μετακόμισε στο Memphis, μια πόλη που θα έπαιζε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της μουσικής του ταυτότητας.
Εκεί ήρθε σε επαφή με διαφορετικές μουσικές παραδόσεις: το gospel που άκουγε στην εκκλησία, την country, αλλά και το rhythm and blues που άνθιζε στη Beale Street. Αυτές οι επιρροές δεν έμειναν ξεχωριστές. Ο Elvis τις ένωσε σε έναν ήχο που έμοιαζε ταυτόχρονα οικείος και πρωτοποριακός.
Το 1953 πέρασε από τα Sun Studios, αρχικά για να ηχογραφήσει ένα τραγούδι ως δώρο για τη μητέρα του. Έναν χρόνο αργότερα, ηχογράφησε το «That’s All Right», ένα κομμάτι που θα σηματοδοτούσε την πραγματική έναρξη μιας από τις πιο επιδραστικές καριέρες στην ιστορία της popular music.
Ο Elvis δεν είχε μόνο ξεχωριστή φωνή. Είχε κάτι που δεν διδάσκεται εύκολα… σκηνική παρουσία!
Οι κινήσεις του, η αυτοπεποίθησή του και ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιούσε το σώμα του πάνω στη σκηνή δημιούργησαν ένα νέο μοντέλο performer. Μέσα σε λίγα χρόνια, ο νεαρός από το Memphis είχε μετατραπεί σε εθνικό είδωλο.
Η έκρηξη του 1956 και η γέννηση ενός παγκόσμιου σταρ
Το 1956 αποτέλεσε σημείο καμπής. Ο Elvis είχε πλέον περάσει στη RCA Victor, ενώ το «Heartbreak Hotel» έγινε η πρώτη του μεγάλη επιτυχία με τη νέα δισκογραφική εταιρεία και το πρώτο του gold record.
Οι τηλεοπτικές εμφανίσεις του πολλαπλασίασαν τη δημοτικότητά του.
Όταν εμφανίστηκε στο The Ed Sullivan Show, οι κάμερες επικεντρώθηκαν στο πάνω μέρος του σώματός του, καθώς οι χαρακτηριστικές κινήσεις των γοφών του θεωρήθηκαν υπερβολικά προκλητικές για την εποχή.
Η προσπάθεια περιορισμού της εικόνας του είχε, τελικά, το αντίθετο αποτέλεσμα.
Ο Elvis έγινε ακόμη μεγαλύτερος.
Παράλληλα, πέρασε από τη μουσική στον κινηματογράφο. Η πρώτη του ταινία, «Love Me Tender», κυκλοφόρησε το 1956 και ακολούθησαν παραγωγές όπως τα «Jailhouse Rock» και «King Creole». Συνολικά, πρωταγωνίστησε σε 31 κινηματογραφικές ταινίες και δύο concert documentaries.
Μέσα σε ελάχιστα χρόνια είχε καταφέρει κάτι εξαιρετικά σπάνιο: να γίνει ταυτόχρονα μουσικός, ηθοποιός, τηλεοπτικός σταρ και εμπορικό brand.
Ο στρατός, η απώλεια της μητέρας του και η Priscilla
Το 1958 ο Elvis κατατάχθηκε στον αμερικανικό στρατό. Παρά την τεράστια δημοτικότητά του, υπηρέτησε κανονικά και πέρασε σημαντικό μέρος της θητείας του στη Δυτική Γερμανία.
Την ίδια χρονιά, όμως, βίωσε μία από τις μεγαλύτερες προσωπικές απώλειες της ζωής του, τον θάνατο της μητέρας του, Gladys, μόλις στα 46 της χρόνια.
Στη Γερμανία γνώρισε την Priscilla Beaulieu, η οποία αργότερα έγινε σύζυγός του. Οι δυο τους παντρεύτηκαν το 1967 στο Las Vegas και απέκτησαν μία κόρη, τη Lisa Marie Presley.
Η προσωπική του ζωή, ωστόσο, θα παρέμενε για πάντα υπό το άγρυπνο βλέμμα των media.
Όταν ο «Βασιλιάς» χρειάστηκε να ξανακερδίσει το στέμμα του
Στη δεκαετία του 1960 η μουσική βιομηχανία άλλαξε δραματικά. Η εμφάνιση των Beatles και η βρετανική εισβολή δημιούργησαν μια νέα εποχή.
Ο Elvis συνέχισε να ηχογραφεί και να γυρίζει ταινίες, όμως η αρχική του κυριαρχία είχε αρχίσει να υποχωρεί.
Μέχρι το 1968.
Το περίφημο «68 Comeback Special» τον επανέφερε στο κέντρο της επικαιρότητας. Με το χαρακτηριστικό μαύρο δερμάτινο outfit και μια ενέργεια που θύμιζε τον νεαρό Elvis των πρώτων χρόνων, ο καλλιτέχνης απέδειξε ότι δεν είχε τελειώσει.
Ακολούθησαν μεγάλες επιτυχίες, όπως τα «In the Ghetto» και «Suspicious Minds», ενώ η νέα φάση της καριέρας του τον οδήγησε στις θρυλικές εμφανίσεις του στο Las Vegas.
Το «Aloha from Hawaii» το 1973 αποτέλεσε ακόμη μία επίδειξη της παγκόσμιας εμβέλειάς του. Η συναυλία μεταδόθηκε διεθνώς μέσω δορυφόρου και έγινε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά τηλεοπτικά γεγονότα της καριέρας του.
Πίσω από τη λάμψη, όμως, υπήρχε ένας άνθρωπος που κατέρρεε
Η εικόνα του Elvis στα τελευταία χρόνια της ζωής του ήταν πολύ διαφορετική από εκείνη του νεαρού rock ’n’ roll ειδώλου.
Ο γάμος του με την Priscilla είχε τελειώσει, η υγεία του είχε επιβαρυνθεί και η εξάρτηση από συνταγογραφούμενα φάρμακα είχε αρχίσει να επηρεάζει σοβαρά την καθημερινότητά του.
Παρά τα προβλήματα, εξακολουθούσε να περιοδεύει και να γεμίζει στάδια. Η τελευταία του συναυλία πραγματοποιήθηκε στις 26 Ιουνίου 1977 στο Market Square Arena της Indianapolis.
Λιγότερο από δύο μήνες αργότερα, όλα θα τελείωναν.
16 Αυγούστου 1977: Η ημέρα που πέθανε ο Elvis
Το πρωί της 16ης Αυγούστου, ο Elvis βρισκόταν στη Graceland, προετοιμαζόμενος για την επόμενη περιοδεία του.
Μέχρι αργά το πρωί είχε πεθάνει.
Η επίσημη εκδοχή αναφέρει καρδιακή ανεπάρκεια ως αιτία θανάτου. Η Graceland καταγράφει την ώρα εκείνη ως το τέλος της ζωής του, σε ηλικία 42 ετών.
Η είδηση εξαπλώθηκε σε ολόκληρο τον κόσμο.
Και σχεδόν αμέσως γεννήθηκε κάτι που θα αποδεικνυόταν εξίσου ανθεκτικό με τη μουσική του… Ο μύθος ότι ο Elvis μπορεί να μην πέθανε ποτέ.
Οι θεωρίες συνωμοσίας που δεν πέθαναν μαζί του
Οι φήμες εμφανίστηκαν σχεδόν αμέσως μετά τον θάνατό του. Άνθρωποι υποστήριξαν ότι τον είδαν σε διαφορετικές περιοχές των Ηνωμένων Πολιτειών. Άλλοι ισχυρίστηκαν ότι σκηνοθέτησε τον θάνατό του για να απομακρυνθεί από τη δημοσιότητα.
Οι θεωρίες πήραν πολλές μορφές: από την επιθυμία του να ζήσει ανώνυμα μέχρι ακόμη πιο ακραία σενάρια.
Καμία αξιόπιστη απόδειξη δεν έχει επιβεβαιώσει ότι ο Elvis επέζησε του 1977.
Η πραγματικότητα είναι πολύ λιγότερο μυστηριώδης και, ίσως, πολύ πιο ανθρώπινη: ένας παγκόσμιος σταρ πέθανε νέος, αφήνοντας πίσω του ένα τεράστιο κενό.
Αυτό που δεν μπορούσε να πεθάνει, όμως, ήταν η εικόνα του.
Η Graceland έγινε το μνημείο ενός παγκόσμιου φαινομένου
Η Graceland δεν αποτελεί πλέον απλώς το σπίτι όπου έζησε και πέθανε ο Elvis. Έχει μετατραπεί σε έναν από τους σημαντικότερους χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς που συνδέονται με έναν καλλιτέχνη.
Η έπαυλη άνοιξε στο κοινό το 1982 και σήμερα αποτελεί έναν ολόκληρο κόσμο αφιερωμένο στην καριέρα του: από τα περίφημα κοστούμια και τα χρυσά βραβεία μέχρι τα αυτοκίνητα, τα αεροσκάφη και τα προσωπικά αντικείμενά του.
Η ίδια η κληρονομιά του έχει αποκτήσει σχεδόν συλλεκτική διάσταση.
Τα ρούχα του, τα κοσμήματα, τα αυτοκίνητα και τα προσωπικά του αντικείμενα δεν αντιμετωπίζονται απλώς ως memorabilia. Είναι πλέον κομμάτια της ιστορίας της pop culture.
Και η εμπορική του δύναμη παραμένει εντυπωσιακή: σύμφωνα με τη Graceland, ο Elvis έχει ξεπεράσει το 1 δισεκατομμύριο πωλήσεις δίσκων παγκοσμίως.
49 χρόνια μετά, ο «Βασιλιάς» εξακολουθεί να βασιλεύει
Ο Elvis Presley πέθανε στις 16 Αυγούστου 1977. Αυτό δεν αποτελεί μυστήριο ούτε χρειάζεται κάποια θεωρία για να αμφισβητηθεί.
Το πραγματικό ενδιαφέρον βρίσκεται αλλού.
Πώς γίνεται ένας καλλιτέχνης να παραμένει τόσο ισχυρός 49 χρόνια μετά τον θάνατό του;
Η απάντηση βρίσκεται στη σπάνια συνάντηση ταλέντου, εικόνας, timing και προσωπικότητας.
Ο Elvis πήρε στοιχεία από το gospel, το blues, την country και το rhythm and blues και τα μετέτρεψε σε κάτι που μπορούσε να ταξιδέψει πολύ πέρα από τα σύνορα του αμερικανικού Νότου. Η Graceland τον χαρακτηρίζει μία από τις σημαντικότερες μορφές της αμερικανικής popular culture του 20ού αιώνα.
Δεν ήταν ο πρώτος άνθρωπος που τραγούδησε rock ’n’ roll. Ήταν όμως ένας από εκείνους που κατάλαβαν ότι ένας καλλιτέχνης δεν πουλά μόνο μουσική. Πουλάει έναν κόσμο.
Και ο κόσμος του Elvis είχε όλα όσα χρειάζεται ένας πραγματικός μύθος: μουσική, κινηματογράφο, μόδα, σκάνδαλο, υπερβολή, έρωτα, τραγωδία, πλούτο, μοναξιά και μια εικόνα τόσο ισχυρή ώστε να επιβιώσει από τον ίδιο τον δημιουργό της.
Σήμερα, σχεδόν πέντε δεκαετίες μετά τον θάνατό του, ο Elvis δεν χρειάζεται να «ζει» κάπου κρυφά για να παραμένει παρών.
Ζει στα τραγούδια του, στη Graceland, στην αισθητική του, στις νέες γενιές που συνεχίζουν να τον ανακαλύπτουν και, κυρίως, στην ιδέα που δημιούργησε για το τι σημαίνει να είσαι superstar. Γιατί οι άνθρωποι πεθαίνουν. Οι πραγματικοί μύθοι, όμως, αποκτούν μια δεύτερη ζωή.