Στις 19 Αυγούστου 1883 γεννήθηκε η Gabrielle Bonheur Chanel, η γυναίκα που έμελλε να αλλάξει για πάντα τον τρόπο με τον οποίο ντύνονταν οι γυναίκες. Το όνομα Coco Chanel σήμερα σημαίνει tweed, πέρλες, μικρό μαύρο φόρεμα, άρωμα Νο5 και παριζιάνικη κομψότητα. Πίσω όμως από το καλοχτισμένο σύμβολο της γαλλικής πολυτέλειας υπήρχε μια ζωή γεμάτη αντιφάσεις, μυστικά και σκοτεινά κεφάλαια.
Αρκετά από όσα κάποτε έμοιαζαν με «θεωρίες συνωμοσίας» γύρω από την Chanel αποδείχθηκε αργότερα ότι είχαν πραγματικό ιστορικό υπόβαθρο, άλλα αντίθετα, παραμένουν μύθοι που η ίδια βοήθησε να δημιουργηθούν.
Έφτιαχνε ξανά και ξανά την ιστορία της παιδικής της ηλικίας
Η Chanel γεννήθηκε στο Saumur της Γαλλίας μέσα σε φτωχή οικογένεια. Μετά τον θάνατο της μητέρας της, όταν η Gabrielle ήταν ακόμη παιδί, ο πατέρας της την άφησε μαζί με τις αδελφές της σε ίδρυμα που διοικούσαν μοναχές.
Αργότερα, όμως, η ίδια δεν αγαπούσε καθόλου να μιλά για αυτή την περίοδο. Έδινε διαφορετικές εκδοχές για την καταγωγή και τα παιδικά της χρόνια, δημιουργώντας σταδιακά μια περισσότερο κομψή ιστορία γύρω από το παρελθόν της. Το φαινόμενο ήταν τόσο έντονο ώστε η βιογραφία της περιβάλλεται μέχρι σήμερα από μικρές αντιφάσεις.
Η Chanel κατάλαβε πολύ νωρίς κάτι που σήμερα θα ονομάζαμε personal branding, δεν αρκούσε να δημιουργήσει μια νέα γυναίκα μέσα από τα ρούχα της, έπρεπε να δημιουργήσει ξανά και τον ίδιο της τον εαυτό.
Από που βγήκε πραγματικά το «Coco»;
Πριν γίνει σχεδιάστρια, η νεαρή Gabrielle τραγουδούσε σε καφέ και μικρά music halls. Εκεί φαίνεται πως απέκτησε το παρατσούκλι Coco, πιθανότατα από τραγούδια που ερμήνευε. Η ίδια, ωστόσο, αργότερα έδινε διαφορετική και περισσότερο ρομαντική εξήγηση για την προέλευσή του.
Ο αριθμός 5 δεν επιλέχθηκε τυχαία
Το Chanel No. 5 έγινε ένα από τα διασημότερα αρώματα όλων των εποχών, όμως ακόμη και το όνομά του συνδέεται με μία από τις εμμονές της δημιουργού του. Η Chanel θεωρούσε το 5 τυχερό της αριθμό. Όταν ο αρωματοποιός Ernest Beaux της παρουσίασε διαφορετικά δείγματα για το νέο άρωμα, εκείνη επέλεξε το πέμπτο.
Στη συνέχεια αποφάσισε να το παρουσιάσει την πέμπτη ημέρα του πέμπτου μήνα.
Η αριθμολογία, τα σύμβολα και τα προσωπικά γούρια είχαν γενικότερα ιδιαίτερη θέση στη ζωή της. Λιοντάρια, το ζώδιό της ήταν Λέων, στάχυα, σταυροί, κρύσταλλοι και ο αριθμός πέντε εμφανίζονταν συχνά γύρω της και αργότερα μπήκαν ακόμη και στο λεξιλόγιο του οίκου.
Ζούσε στο Ritz για περισσότερες από τρεις δεκαετίες
Παρόλο που διέθετε ένα περίφημο διαμέρισμα πάνω από την boutique της στη Rue Cambon, η Chanel δεν κοιμόταν εκεί. Για δεκαετίες είχε ως πραγματικό σπίτι της το Ritz Paris, λίγα μόλις λεπτά μακριά.
Το παράξενο αυτό arrangement έγινε ακόμη πιο αμφιλεγόμενο κατά τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής, καθώς το Ritz χρησιμοποιήθηκε και από υψηλόβαθμα στελέχη των γερμανικών δυνάμεων. Η Chanel συνέχισε να ζει εκεί, γεγονός που αργότερα αποτέλεσε ένα από τα κομμάτια του πολύ σκοτεινότερου παζλ των σχέσεών της με τη ναζιστική Γερμανία.
Η σχέση με έναν Γερμανό αξιωματικό
Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η Chanel είχε σχέση με τον Hans Günther von Dincklage, Γερμανό αξιωματικό και άνθρωπο με δεσμούς στις γερμανικές υπηρεσίες πληροφοριών.
Για χρόνια, οι σχετικές ιστορίες αντιμετωπίζονταν συχνά ως σκοτεινό gossip γύρω από μια διάσημη γυναίκα. Ωστόσο, μεταγενέστερα αρχειακά ευρήματα έδειξαν ότι το ζήτημα ήταν πολύ σοβαρότερο από μια απλή ερωτική σχέση.
Ήταν πράγματι κατάσκοπος των Ναζί;
Εδώ ξεκινά το κεφάλαιο που ακούγεται περισσότερο σαν κατασκοπευτικό μυθιστόρημα. Έγγραφα που ήρθαν αργότερα στο φως συνδέουν την Chanel με τις γερμανικές μυστικές υπηρεσίες και αναφέρουν τον κωδικό F-7124 και το ψευδώνυμο «Westminster».
Ο ιστορικός Serge Klarsfeld είχε πάντως επισημάνει ότι η ύπαρξη αριθμού φακέλου ή πράκτορα δεν αποδεικνύει από μόνη της όλο το εύρος της προσωπικής δράσης κάποιου. Αυτό που είναι τεκμηριωμένο είναι ότι συνδέθηκε με μία εξαιρετικά παράξενη γερμανική επιχείρηση, την Operation Modellhut.
Η μυστική αποστολή με στόχο τον Churchill
Η Chanel είχε γνωριμίες στην υψηλή βρετανική κοινωνία και στο παρελθόν είχε συνδεθεί στενά με τον Δούκα του Westminster, είχε επίσης πρόσβαση σε κύκλους γύρω από τον Winston Churchill.
Το 1943 συμμετείχε σε ένα σχέδιο μέσω του οποίου θα επιχειρούσε να μεταφέρει μήνυμα προς τη βρετανική πλευρά για ενδεχόμενες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις με τη Γερμανία.
Η αποστολή έμεινε γνωστή ως Operation Modellhut, «Επιχείρηση Καπέλο Μοντέλου». Chanel, ναζιστική κατασκοπεία, Μαδρίτη, Churchill και ένα σχέδιο μυστικής ειρήνης, όσο απίστευτο κι αν ακούγεται, η επιχείρηση όμως τελικά κατέρρευσε.
Προσπάθησε να εκμεταλλευτεί τους αντιεβραϊκούς νόμους για να πάρει τον έλεγχο του Νο5
Αυτό είναι ίσως το πιο σκοτεινό επιχειρηματικό κεφάλαιο της ζωής της. Η Chanel είχε δημιουργήσει το άρωμα No. 5, όμως το μεγαλύτερο μέρος της εταιρείας Parfums Chanel ανήκε στην εβραϊκή οικογένεια Wertheimer. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, όταν οι Ναζί επέβαλλαν την «Aryanization» εβραϊκών περιουσιών, η Chanel προσπάθησε να χρησιμοποιήσει το γεγονός ότι οι Wertheimers ήταν Εβραίοι για να αποκτήσει τον έλεγχο της επιχείρησης.
Οι Wertheimers όμως, είχαν προβλέψει τον κίνδυνο και είχαν μεταβιβάσει προσωρινά τον έλεγχο στον μη Εβραίο επιχειρηματία Félix Amiot. Έτσι, η προσπάθειά της απέτυχε.
Μετά τον πόλεμο, Chanel και Wertheimers κατέληξαν τελικά σε συμφωνία. Η ειρωνεία είναι τεράστια, η οικογένεια με την οποία συγκρούστηκε έγινε τελικά εκείνη που διατήρησε και ανέπτυξε το brand που εξακολουθεί να φέρει το όνομά της.
Γιατί δεν τιμωρήθηκε μετά τον πόλεμο;
Αυτό αποτελεί εδώ και δεκαετίες πηγή θεωριών. Μετά την απελευθέρωση της Γαλλίας, η Chanel ανακρίθηκε σχετικά με τις σχέσεις της με τους Γερμανούς, αλλά δεν οδηγήθηκε σε δίκη και σύντομα έφυγε για την Ελβετία.
Έτσι γεννήθηκε η θεωρία ότι ο Winston Churchill παρενέβη προσωπικά για να την προστατεύσει, είτε λόγω της παλιάς γνωριμίας τους είτε επειδή μια δημόσια δίκη θα μπορούσε να εκθέσει πρόσωπα της βρετανικής αριστοκρατίας.
Πλήρωνε έναν πρώην υψηλόβαθμο Ναζί μετά τον πόλεμο
Ο Walter Schellenberg, υψηλόβαθμο στέλεχος των γερμανικών υπηρεσιών πληροφοριών, καταδικάστηκε μετά τον πόλεμο. Σύμφωνα με ιστορικές έρευνες, η Chanel αργότερα βοήθησε οικονομικά τον ίδιο και την οικογένειά του, ενώ φέρεται να συνέβαλε ακόμη και στα έξοδα της κηδείας του όταν πέθανε το 1952.
Το μικρό μαύρο φόρεμα ήταν σχεδόν… επανάσταση
Πήρε υφάσματα και κομμάτια που θεωρούνταν ανδρικά ή καθημερινά, jersey, παντελόνια, πλεκτά, nautical στοιχεία και τα έβαλε στη γυναικεία γκαρνταρόμπα. Απελευθέρωσε τη σιλουέτα από τους βαρείς κορσέδες και έκανε την πολυτέλεια να μοιάζει περισσότερο με ελευθερία κινήσεων παρά με επίδειξη πλούτου. Η επιρροή της πάνω στον τρόπο με τον οποίο οι γυναίκες ντύνονταν τον 20ό αιώνα υπήρξε τεράστια.
Και οι πέρλες της; Συχνά ήταν ψεύτικες
Άλλη μία μικρή ανατροπή του μύθου της, η Chanel λάτρευε να αναμειγνύει πραγματικά κοσμήματα με costume jewellery. Για μια γυναίκα που έγινε σύμβολο της πολυτέλειας, η ιδέα ότι ένα κόσμημα δεν χρειαζόταν να είναι αληθινό για να δείχνει υπέροχο ήταν σχεδόν ανατρεπτική.
Οι χαρακτηριστικές σειρές από πέρλες έγιναν μέρος της εικόνας της ακριβώς επειδή η Chanel ενδιαφερόταν περισσότερο για το συνολικό αποτέλεσμα παρά για την παραδοσιακή επίδειξη πλούτου.
Έκλεισε τον οίκο της και επέστρεψε στα 70 της
Όταν ξέσπασε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, η Chanel έκλεισε το couture house της. Για χρόνια έμοιαζε σαν η αυτοκρατορία της να έχει τελειώσει και τότε έκανε κάτι σχεδόν αδιανόητο για την εποχή, επέστρεψε στη μόδα το 1954, στα 70 της χρόνια.
Οι πρώτες γαλλικές κριτικές δεν ήταν ιδιαίτερα θερμές. Η αμερικανική αγορά όμως αγκάλιασε το comeback της και το Chanel suit έγινε ξανά διεθνές σύμβολο κομψότητας.
Πέθανε στο Ritz δουλεύοντας μέχρι το τέλος
Η ζωή της έκλεισε εκεί όπου είχε περάσει ένα τεράστιο μέρος της, στο Ritz Paris. Η Chanel πέθανε στις 10 Ιανουαρίου 1971, σε ηλικία 87 ετών. Ακόμη και στα τελευταία χρόνια της συνέχιζε να εργάζεται στις συλλογές της.
